Πηγή Εικόνας: pixabayΑπό μια καινοτόμο ιδέα που γεννιέται σε ένα πανεπιστημιακό εργαστήριο μέχρι τη δημιουργία μιας επιχείρησης με διεθνή παρουσία και αποτίμηση δισεκατομμυρίων, το ελληνικό οικοσύστημα νεοφυούς επιχειρηματικότητας διαθέτει πλέον ένα ευρύ δίκτυο υποστήριξης, το οποίο καλύπτει διαφορετικά στάδια επιχειρηματικής ανάπτυξης. Πανεπιστήμια, συστημικές τράπεζες, οργανισμοί επιχειρηματικότητας, επιταχυντές, ιδρύματα, οργανισμοί και επενδυτικά κεφάλαια προσφέρουν εκπαίδευση, καθοδήγηση, χρηματοδότηση και πρόσβαση στην εγχώρια αγορά και σε αγορές του εξωτερικού. Οι δυνατότητες αυτές δεν απευθύνονται αποκλειστικά σε επιχειρήσεις που έχουν ήδη αναπτύξει προϊόντα ή υπηρεσίες. Ξεκινούν από φοιτητές και ερευνητές που επιθυμούν να δοκιμάσουν μια επιχειρηματική ιδέα, συνεχίζονται με ομάδες που αναζητούν τους πρώτους πελάτες και επενδυτές και φθάνουν σε εταιρείες υψηλής ανάπτυξης που διεκδικούν σημαντικά κεφάλαια στις διεθνείς αγορές.
Η εικόνα που προκύπτει από τις πρόσφατες πρωτοβουλίες είναι αυτή ενός οικοσυστήματος, στο οποίο η υποστήριξη δεν περιορίζεται στην απονομή βραβείων. Περιλαμβάνει οργανωμένα προγράμματα επιτάχυνσης, ανάπτυξη πρωτοτύπων, πιλοτικές εφαρμογές σε πραγματικές επιχειρηματικές συνθήκες και επενδύσεις. Παράλληλα, οι ενδιαφερόμενοι έχουν διαφορετικές δυνατότητες συμμετοχής, ανάλογα με την ωριμότητα της ιδέας ή της επιχείρησής τους.
Από τα πανεπιστήμια στην επιχειρηματική ιδέα
Στην αφετηρία αυτής της διαδρομής βρίσκονται τα πανεπιστήμια, τα οποία επιχειρούν να συνδέσουν την έρευνα και τις γνώσεις των φοιτητών με πραγματικές ανάγκες της αγοράς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Μονάδα Μεταφοράς Τεχνολογίας και Καινοτομίας «Αρχιμήδης» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, η οποία έχει ανακοινώσει τον 11ο κύκλο Επιχειρηματικής Επιτάχυνσης, με τις αιτήσεις να παραμένουν ανοιχτές έως τις 30 Νοεμβρίου 2026. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε φοιτητές, ερευνητές, μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας και αποφοίτους του ΕΚΠΑ έως τρία χρόνια μετά την αποφοίτησή τους. Μπορούν επίσης να συμμετάσχουν επιχειρηματικές ομάδες και νεοφυείς επιχειρήσεις, εφόσον πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις σύνδεσης με το πανεπιστήμιο. Η συμμετοχή είναι δωρεάν και περιλαμβάνει εκπαίδευση, συμβουλευτική υποστήριξη, πρόσβαση σε χώρους φιλοξενίας και καθοδήγηση για τη διαμόρφωση επιχειρηματικού μοντέλου, την ανάπτυξη ενός πρώτου λειτουργικού προϊόντος (MVP) και την αναζήτηση χρηματοδότησης. Τα πρώτα εργαστήρια προγραμματίζεται να πραγματοποιηθούν από τις 9 Φεβρουαρίου έως τις 13 Απριλίου 2027. Παράλληλα, ο 4ος Φοιτητικός Διαγωνισμός Ανοικτής Καινοτομίας του ΕΚΠΑ που αποτελεί μια διαφορετική μορφή σύνδεσης με την αγορά μόλις ολοκληρώθηκε με την υποστήριξη του Κέντρου Καινοτομίας της Περιφέρειας Αττικής, του ΣΕΚΕΕ και της Snappi με την συμμετοχή φοιτητών από 14 Τμήματα του ΕΚΠΑ. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αναπτύξουν λύσεις σε πέντε προκλήσεις που αφορούσαν την ασφάλεια συστημάτων Tεχνητής Nοημοσύνης, την ανάλυση δεδομένων και την πρόβλεψη ζήτησης, την αυτοματοποίηση επιχειρησιακών συστημάτων, την αξιοποίηση τοπικών μοντέλων AI και τη διαφάνεια και αυτοματοποίηση χρηματοοικονομικών συναλλαγών. Κατά τη διάρκεια του τριημέρου, οι ομάδες υποστηρίχθηκαν από τα στελέχη της Μονάδας Αρχιμήδης, επιλεγμένους μέντορες από το δίκτυο συνεργατών της Μονάδας, καθώς και τους υπευθύνους των προκλήσεων, μέσω mentoring και τεχνικής καθοδήγησης.
Αντίστοιχη δυνατότητα πρακτικής δοκιμής καινοτόμων ιδεών προσφέρει το FoodTech Hackathon 2026, που έχει προγραμματιστεί στη Θεσσαλονίκη από σήμερα έως τις 14 Νοεμβρίου. Η διοργάνωση καλύπτει την τεχνολογία τροφίμων, τις χρηματοοικονομικές εφαρμογές, την κυκλική οικονομία και τις ενεργειακές λύσεις. Στους υποστηρικτές της περιλαμβάνονται η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, η Εθνική Τράπεζα μέσω του NBG Business Seeds, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, η Microsoft και η Bayer Hellas.
Ο ρόλος των τραπεζών: Από τον διαγωνισμό στο πρώτο προϊόν
Σημαντική θέση στην υποστήριξη της νεοφυούς επιχειρηματικότητας έχουν αποκτήσει οι τέσσερις συστημικές τράπεζες, με προγράμματα που καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες και στάδια ανάπτυξης.
Η Εθνική Τράπεζα, μέσω του NBG Business Seeds, συνεχίζει έναν θεσμό με παρουσία 16 ετών. Στον 17ο Διαγωνισμό Καινοτομίας και Τεχνολογίας ολοκληρώθηκε η υποβολή αιτήσεων, με 705 συμμετέχοντες και συνολικά 471 προτάσεις. Ο νέος κύκλος περιλαμβάνει σεμινάρια, εκπαιδευτικά εργαστήρια και δράσεις σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα, Ηράκλειο, Χανιά και Κύπρο. Το πρόγραμμα δίνει έμφαση, μεταξύ άλλων, στο fintech, στην Tεχνητή Nοημοσύνη, στο blockchain και στις πράσινες τεχνολογίες. Η διαχρονική του παρουσία αποτυπώνεται στα στοιχεία της Εθνικής Τράπεζας, σύμφωνα με τα οποία περισσότερες από 5.500 ομάδες έχουν λάβει καθοδήγηση και υποδομές, ενώ πάνω από 160 έχουν βραβευθεί. Στην προηγούμενη, 16η διοργάνωση, συμμετείχαν 344 ομάδες και επιχειρήσεις, με πρώτη νικήτρια την κυπριακή MammoCheck.
Από την πλευρά της, η Alpha Bank έχει αναπτύξει το FinQuest, έναν διαγωνισμό που αναζητά τεχνολογικές λύσεις για τον χρηματοπιστωτικό τομέα, με συμμετοχές και από το εξωτερικό. Οι αιτήσεις για το FinQuest 2026 ολοκληρώθηκαν στις 20 Σεπτεμβρίου και, σύμφωνα με την τελευταία διαθέσιμη ενημέρωση της τράπεζας, η διαδικασία αξιολόγησης βρίσκεται σε εξέλιξη. Μάλιστα, οι συμμετοχές διπλασιάστηκαν σε σχέση με την προηγούμενη διοργάνωση. Οι έξι καλύτερες προτάσεις προβλέπεται να συμμετάσχουν σε δίμηνο πρόγραμμα επιτάχυνσης τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο, ενώ η νικήτρια ομάδα θα έχει τη δυνατότητα να υλοποιήσει πιλοτική εφαρμογή σε πραγματικό τραπεζικό περιβάλλον και να λάβει χρηματικό έπαθλο 15.000 ευρώ. Πρόκειται για μια προσέγγιση που συνδέει τη διάκριση με την προοπτική εμπορικής συνεργασίας.
Από το πρωτότυπο στην αναζήτηση επενδυτών
Στην ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών ομάδων, με ιδιαίτερη έμφαση στην ελληνική περιφέρεια, επικεντρώνεται το Piraeus Startup Accelerator της Τράπεζας Πειραιώς. Ο δεύτερος κύκλος ολοκληρώθηκε στις 23 Οκτωβρίου 2026, με 15 ομάδες να παρουσιάζουν τα πρωτότυπα προϊόντα τους σε επενδυτές, μέντορες και στελέχη της αγοράς. Κάθε ομάδα έλαβε υποστήριξη 5.000 ευρώ. Το πρόγραμμα, που υλοποιείται στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας EQUALL, απευθύνεται σε νέους ηλικίας 18 έως 34 ετών. Από τους δύο πρώτους κύκλους έχουν ωφεληθεί περισσότεροι από 1.200 νέοι και φοιτητές, ενώ στην τελική φάση συμμετείχαν 70 μέντορες, μεταξύ των οποίων 35 στελέχη της Πειραιώς. Η υλοποίησή του βασίζεται στη συνεργασία με τον κόμβο Point of Synergy και τον «Αρχιμήδη» του ΕΚΠΑ. Ήδη δρομολογείται τρίτος κύκλος για το 2027, με επέκταση και στην Κρήτη.
Μια διαφορετική προσέγγιση ακολουθεί το egg – enter grow go της Eurobank, το οποίο έχει περάσει σε μοντέλο συνεχούς υποδοχής ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, χωρίς προκαθορισμένες προσκλήσεις και κύκλους. Από το 2013 έχει υποστηρίξει περισσότερες από 460 επιχειρηματικές ομάδες και 1.600 νέους επιχειρηματίες. Από τις ομάδες αυτές, 97 προέρχονται από πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού, ενώ 232 έχουν αποκτήσει νομική μορφή. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύνδεσή του με την πανεπιστημιακή έρευνα. Περισσότερες από 170 ερευνητικές ομάδες, με συνολικά 570 ερευνητές και καθηγητές, έχουν υποστηριχθεί μέσω δίμηνου προγράμματος pre-acceleration. Παράλληλα, το egg Hub στο Μοσχάτο λειτουργεί ως χώρος συνάντησης επιχειρηματιών, επενδυτών και ερευνητών, με έμφαση σε τομείς όπως οι βιοεπιστήμες, η βιωσιμότητα και η υψηλή τεχνολογία.
Επιτάχυνση και χρηματοδότηση για το επόμενο βήμα
Για επιχειρήσεις που έχουν ξεπεράσει το στάδιο της αρχικής ιδέας, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν τα προγράμματα που συνδυάζουν καθοδήγηση με πρόσβαση σε κεφάλαια.
Το Envolve Entrepreneurship έχει ανοίξει τις αιτήσεις για τον τέταρτο κύκλο του EnvolveXL, στον οποίο προβλέπεται να συμμετάσχουν 20 startups. Η προθεσμία ολοκληρώνεται στις 15 Ιανουαρίου 2027. Το πρόγραμμα, με χρηματοδότηση και υποστήριξη του Libra Philanthropies, προσφέρει εκπαίδευση, mentoring και πρόσβαση σε επιχειρηματικά δίκτυα. Η μετάβαση από την επιτάχυνση στη χρηματοδότηση αποτυπώθηκε στον τρίτο κύκλο, από τον οποίο πέντε επιχειρήσεις, οι FitKit, Joberos, Kiné Health, Pebole και Scoopterra, εξασφάλισαν αρχική επένδυση 12.500 ευρώ η καθεμία. Για έως τρεις από αυτές προβλέπεται δυνατότητα πρόσθετης χρηματοδότησης, με το συνολικό ποσό να μπορεί να φθάσει έως τις 200.000 ευρώ. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Envolve, από το 2012 έχουν υποστηριχθεί περισσότεροι από 42.000 επιχειρηματίες και έχουν χρηματοδοτηθεί 62 επιχειρήσεις με πάνω από 6,4 εκατ. ευρώ. Οι επιχειρήσεις αυτές έχουν προσελκύσει επιπλέον περίπου 330 εκατ. ευρώ από διεθνείς επενδυτές. Στην ενίσχυση της πρόσβασης σε επιχειρηματικά δίκτυα στοχεύει και η συνεργασία που ανακοίνωσαν τον Οκτώβριο η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα και το Envolve. Κεντρικό στοιχείο της αποτελεί η διασύνδεση με την ψηφιακή πλατφόρμα InnoAgora, καθώς και η ανάπτυξη κοινών εκπαιδευτικών και ενημερωτικών δράσεων για τη χρηματοδότηση και την καινοτομία.
Στη στήριξη της επιχειρηματικότητας από τα πρώτα της βήματα δραστηριοποιείται και το The People’s Trust, μη κερδοσκοπικός οργανισμός με ιδρυτικό και βασικό χρηματοδότη το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης. Από το 2016 υποστηρίζει τη δημιουργία και ανάπτυξη μικρών επιχειρήσεων σε διαφορετικούς κλάδους, παρέχοντας χρηματοδότηση έως 15.000 ευρώ, συμβουλευτική καθοδήγηση, mentoring και υπηρεσίες επιχειρηματικής ανάπτυξης. Σύμφωνα με στοιχεία του Ιδρύματος, η δράση του έχει συμβάλει στη δημιουργία περισσότερων από 1.850 θέσεων εργασίας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επέκταση των δραστηριοτήτων του στη Δυτική Μακεδονία, που ανακοινώθηκε πρόσφατα όπου βρίσκεται σε εξέλιξη πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυσης για νέες και υπό σύσταση επιχειρήσεις. Οι αιτήσεις υποβάλλονται έως τις 31 Ιανουαρίου 2027, ενώ η ενίσχυση, ύψους έως 15.000 ευρώ, παρέχεται με τη μορφή μη επιστρεπτέας οικονομικής αρωγής. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε επιχειρηματικές ιδέες με προοπτικές βιωσιμότητας και δημιουργίας θέσεων εργασίας.
Από τη μικρομεσαία επιχείρηση στη διεθνή ανάπτυξη
Στο επόμενο στάδιο, όταν μια επιχείρηση επιδιώκει να αυξήσει τις πωλήσεις της, να οργανώσει καλύτερα τη λειτουργία της και να επεκταθεί σε νέες αγορές, αποκτούν μεγαλύτερη σημασία η εξειδικευμένη τεχνογνωσία και η διεθνής δικτύωση. Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται το Forward της Allwyn Hellas, που υλοποιείται σε συνεργασία με την Endeavor Greece. Ο νέος κύκλος δέχεται αιτήσεις έως τις 6 Δεκεμβρίου 2026 και απευθύνεται σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις που επιδιώκουν περαιτέρω ανάπτυξη. Το πρόγραμμα παρέχει mentoring, εκπαίδευση στη στρατηγική, στις πωλήσεις, στη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού και στην Tεχνητή Nοημοσύνη, καθώς και δυνατότητες επαφής με επενδυτικά δίκτυα. Στη δεκαετή λειτουργία του έχουν υποστηριχθεί 100 επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν καταγράψει συνολική αύξηση κύκλου εργασιών άνω των 684 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, σύμφωνα με τα στοιχεία του προγράμματος, έχουν δημιουργηθεί 3.961 άμεσες νέες θέσεις εργασίας και έχουν υποστηριχθεί 27.453 έμμεσες. Το Forward δεν περιορίζεται στις startups, αλλά καλύπτει ευρύτερα αναπτυσσόμενες μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αναδεικνύοντας τη σημασία της υποστήριξης και μετά την αρχική επιχειρηματική εκκίνηση.
Endeavor: Όταν οι ελληνικές startups φθάνουν στην παγκόσμια αγορά
Στην κορυφή της αναπτυξιακής διαδρομής βρίσκονται επιχειρήσεις που έχουν αποκτήσει διεθνή παρουσία και αναζητούν σημαντικά επενδυτικά κεφάλαια. Σε αυτό το πεδίο δραστηριοποιείται η Endeavor, η οποία ολοκλήρωσε τη συγκέντρωση 320 εκατ. δολαρίων για το Endeavor Catalyst Fund V. Ιδιαίτερη σημασία έχει η συμμετοχή 17 Ελλήνων επενδυτών, μεταξύ των οποίων οι τέσσερις συστημικές τράπεζες, με συνολικές δεσμεύσεις 70 εκατ. δολαρίων, που αντιστοιχούν στο 22% του fund. Το Catalyst έχει επενδύσει συνολικά σε 457 επιχειρήσεις σε 44 αγορές, ενώ 83 από αυτές έχουν αποτίμηση άνω του 1 δισ. δολαρίων. Από το 2012 έχει επενδύσει 25 εκατ. δολάρια σε 15 εταιρείες με Έλληνες ιδρυτές. Παράλληλα, οι 50 ενεργές εταιρείες του προγράμματος Scale Up έχουν συγκεντρώσει περισσότερα από 650 εκατ. δολάρια και έχουν δημιουργήσει πάνω από 2.500 θέσεις εργασίας. Η διεθνής δυναμική αποτυπώνεται και στην παρουσία εταιρειών Tεχνητής Nοημοσύνης με Έλληνες ιδρυτές, όπως η Reflection AI, με αποτίμηση 25 δισ. δολαρίων, η Runway, με αποτίμηση άνω των 5 δισ. δολαρίων, η Arena, με 3,1 δισ. δολάρια, και η Resolve AI, με αποτίμηση άνω του 1 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Endeavor Greece. Η σύνδεση με τη Silicon Valley, τις διεθνείς επενδυτικές εταιρείες και την ελληνική διασπορά αποτελεί βασικό στοιχείο αυτής της στρατηγικής. Στον σχεδιασμό της Endeavor Greece έως το 2030 περιλαμβάνεται και η δημιουργία του Greek Innovation Campus στην Αθήνα, ενός χώρου συνεργασίας επιχειρηματιών, επενδυτών, ερευνητών και διεθνών τεχνολογικών εταιρειών. Η ακριβής τοποθεσία και ο χρόνος λειτουργίας του δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί.
Ένα οικοσύστημα με διαφορετικές διαδρομές ανάπτυξης
Οι πρωτοβουλίες αυτές αναδεικνύουν ότι η νεοφυής επιχειρηματικότητα δεν αποτελεί μια ενιαία διαδικασία, ούτε υπάρχει ένα πρόγραμμα κατάλληλο για όλες τις επιχειρήσεις. Άλλες ανάγκες έχει ένας φοιτητής που αναζητά τρόπο να αξιοποιήσει μια ερευνητική ιδέα, άλλες μια ομάδα που αναπτύσσει το πρώτο της προϊόν και διαφορετικές μια επιχείρηση που προετοιμάζεται να προσελκύσει διεθνή κεφάλαια.
Το ζητούμενο είναι η σύνδεση των διαφορετικών σταδίων, ώστε οι ομάδες που ολοκληρώνουν έναν διαγωνισμό ή ένα πρόγραμμα επιτάχυνσης να μπορούν να αξιοποιήσουν τις επόμενες διαθέσιμες δυνατότητες. Από την πανεπιστημιακή έρευνα και την επιχειρηματική εκπαίδευση έως τις πιλοτικές εφαρμογές, τις πρώτες επενδύσεις και τη διεθνή επέκταση, το ελληνικό οικοσύστημα διαθέτει πλέον πολλαπλούς μηχανισμούς υποστήριξης. Η αποτελεσματικότητά τους θα κριθεί από το κατά πόσο περισσότερες καινοτόμες ιδέες θα καταφέρουν να μετατραπούν σε βιώσιμες επιχειρήσεις, με πραγματική παρουσία στην αγορά, νέες θέσεις εργασίας και προοπτικές ανάπτυξης εντός και εκτός Ελλάδας.
