Πηγή Εικόνας: moerschy from PixabayΤης Τέτης Ηγουμενίδη
Tη χρηματοδοτική βάση για τη συμμετοχή της χώρας στις νέες μεγάλες επενδύσεις Τεχνητής Νοημοσύνης που δρομολογούνται στην Ευρώπη αποτελούν τα 350 εκατ. ευρώ που μετέφερε η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Κοινή Επιχείρηση Υπολογιστικής Υψηλών Επιδόσεων (European High Performance Computing Joint Undertaking – EuroHPC JU).
Στο επίκεντρο βρίσκεται η υλοποίηση ενός γιγα-εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Gigafactory) στην Ελλάδα, με τη ΔΕΗ να εξετάζει τη δυνατότητα υποβολής πρότασης για σχετική επένδυση στη Δυτική Μακεδονία.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η επιχείρηση δεν έχει ακόμη καταλήξει στη μορφή με την οποία θα κινηθεί. Εξετάζει τόσο την κατηγορία του έργου που θα μπορούσε να διεκδικήσει όσο και τις συνεργασίες που ενδεχομένως θα απαιτηθούν. Η δημιουργία συμμαχίας με άλλες ευρωπαϊκές εταιρείες ή φορείς θεωρείται πιθανότερη στην περίπτωση που επιλεγεί η διεκδίκηση ενός από τα μεγαλύτερα AI Gigafactories.
Τα 350 εκατ. ευρώ προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης και μεταφέρθηκαν στην EuroHPC στις 25 Αυγούστου, στο πλαίσιο του νέου μέτρου 16859 του αναθεωρημένου ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης. Πρόκειται για εθελοντική συνεισφορά με στόχο να υποστηριχθεί η δημιουργία και η πρόσβαση της Ελλάδας σε AI Gigafactories και στις υπηρεσίες τους.
Η διάθεση των χρημάτων δεν έχει συνδεθεί με συγκεκριμένη εταιρεία. Η επίσημη ευρωπαϊκή απόφαση προβλέπει ότι η ελληνική συνεισφορά μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ένα AI Gigafactory ή και για άλλες πρωτοβουλίες της EuroHPC. Σε αυτές περιλαμβάνονται Εργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Factories), υπερυπολογιστές, κβαντικοί υπολογιστές, καθώς και άλλες επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη, την κβαντική τεχνολογία και την Υπολογιστική Υψηλών Επιδόσεων (High Performance Computing – HPC).
Εφόσον η ΔΕΗ προχωρήσει στην υποβολή πρότασης και το έργο επιλεγεί, τα 350 εκατ. ευρώ θα μπορούν να αποτελέσουν το εθνικό σκέλος της χρηματοδότησης και, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, να συνδυαστούν με αντίστοιχη ευρωπαϊκή συμμετοχή.
Σε διαφορετική περίπτωση, τα χρήματα μπορούν να αξιοποιηθούν για κάποια από τις άλλες επενδύσεις που καλύπτει η ευρωπαϊκή απόφαση.
Η πρόσκληση της EuroHPC, που δημοσιεύθηκε στις 30 Ιουλίου, προβλέπει δύο κατηγορίες έργων. Στην πρώτη μπορούν να επιλεγούν έως τέσσερα AI Gigafactories, με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση έως 100 εκατ. ευρώ κατά την αρχική ανάπτυξη και επιπλέον έως 400 εκατ. ευρώ στη φάση επέκτασης. Η δεύτερη αφορά έως τρία μεγαλύτερα έργα, στα οποία η ευρωπαϊκή συμμετοχή μπορεί να φθάσει τα 200 εκατ. ευρώ στην πρώτη φάση και επιπλέον τα 800 εκατ. ευρώ στη δεύτερη.
Η ΔΕΗ εξετάζει ποια από τις δύο κατηγορίες ανταποκρίνεται καλύτερα στο σχέδιο που θα μπορούσε να αναπτυχθεί στη Δυτική Μακεδονία. Για τα μεγαλύτερα AI Gigafactories οι απαιτήσεις σε κεφάλαια, υπολογιστική ισχύ, ενεργειακή επάρκεια και τεχνογνωσία είναι σημαντικά υψηλότερες, ενισχύοντας το ενδεχόμενο συμμετοχής και άλλων εταίρων.
Η πρόσκληση επιτρέπει τη δημιουργία κοινοπραξιών ή εταιρειών ειδικού σκοπού (Special Purpose Vehicles – SPVs), με τη συμμετοχή επιχειρήσεων, επενδυτών, δημόσιων φορέων και άλλων οργανισμών. Προβλέπονται επίσης σχήματα με εταίρους από περισσότερα κράτη-μέλη.
Η προθεσμία υποβολής των προτάσεων λήγει στις 12 Νοεμβρίου 2026. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να επιλέξει έως επτά AI Gigafactories στις αρχές του 2027, με τις νέες υποδομές να προβλέπεται να αρχίσουν να λειτουργούν εντός 18 μηνών από την επιλογή τους.
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία υποστηρίζεται με έως 10 δισ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη, με στόχο να κινητοποιηθούν τουλάχιστον 20 δισ. ευρώ ιδιωτικών κεφαλαίων.
Η χρηματοδότηση των 350 εκατ. ευρώ δεν αφορά τον Φάρο (Pharos), το ήδη επιλεγμένο ελληνικό Εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Factory), το οποίο αξιοποιεί ως υπολογιστική βάση τον υπερυπολογιστή Δαίδαλο. Τα AI Gigafactories αποτελούν υποδομές πολύ μεγαλύτερης κλίμακας, με δυνατότητα εκπαίδευσης και λειτουργίας των πλέον απαιτητικών μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης.
Διαφορετικό είναι επίσης το σχέδιο της ΔΕΗ για κέντρο δεδομένων (Data Center) ισχύος 300 MW στη Δυτική Μακεδονία. Η συγκεκριμένη επένδυση είναι αυτοτελής και δεν ταυτίζεται με την πιθανή ελληνική συμμετοχή στα AI Gigafactories.
