Πηγή Εικόνας: ΑΠΕ-ΜΠΕΤης Τέτης Ηγουμενίδη
Ενισχύονται οι ανησυχίες στον κατασκευαστικό κλάδο, με τις τεχνικές εταιρείες να εκφράζουν προβληματισμό για το κατά πόσο θα διατηρηθεί απρόσκοπτα η ροή νέων έργων το επόμενο διάστημα. Η συγκυρία συνδέεται αφενός με τις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις και αφετέρου με το κλείσιμο του κύκλου του Ταμείου Ανάκαμψης.
Στη χθεσινή γενική συνέλευση του Πανελληνίου Συνδέσμου Τεχνικών Εταιρειών (ΣΑΤΕ) τέθηκαν στο τραπέζι οι πιέσεις που ασκεί η άνοδος του κόστους κατασκευής, σε μεγάλο βαθμό λόγω των πολεμικών συγκρούσεων, ζητήματα που σχετίζονται με τη διαφάνεια στις αναθέσεις, αλλά και τα περιορισμένα περιθώρια χρηματοδότησης, καθώς στο τρέχον ΕΣΠΑ οι διαθέσιμοι πόροι για νέα έργα παραμένουν συγκρατημένοι.
Ενδεικτική της κατάστασης είναι η πορεία των εκπτώσεων που προσφέρονται στους διαγωνισμούς. Με βάση τα στοιχεία του ΣΑΤΕ, το μέσο ποσοστό έκπτωσης ακολούθησε καθοδική τροχιά από 58,3% το 2017 σε 22,1% το 2024, περνώντας ενδιάμεσα από 57,2% (2018), 51,8% (2019), 49,8% (2020), 46,6% (2021), 30,2% (2022) και 22% (2023). Το 2025, ωστόσο, παρατηρείται εκ νέου άνοδος στο 30,4%, επίπεδο που παραπέμπει στο 2022. Η μεταστροφή αυτή αποδίδεται στη συρρίκνωση του διαθέσιμου αντικειμένου και στην όξυνση του ανταγωνισμού, που οδηγεί τις εταιρείες σε υψηλότερες εκπτώσεις για να εξασφαλίσουν έργα.
Ο πρόεδρος του ΣΑΤΕ, Ζαχαρίας Αθουσάκης, έκανε λόγο για διαχρονικά επιδεινούμενη εικόνα στη δημοπράτηση δημοσίων έργων, επισημαίνοντας την τάση συγκέντρωσης έργων μέσω ενοποιήσεων και προκηρύξεων υψηλού προϋπολογισμού. Όπως ανέφερε, παράλληλα διευρύνεται η παρουσία των έργων ΣΔΙΤ, τα οποία απορροφούν σημαντικό τμήμα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) μέσω των πληρωμών διαθεσιμότητας.
Ο ίδιος τόνισε την ανάγκη εξεύρεσης μιας ισορροπημένης λύσης για το σύνολο της αγοράς, προειδοποιώντας ότι, σε διαφορετική περίπτωση, ενδέχεται να περιοριστεί η παρουσία των μικρομεσαίων εργοληπτικών επιχειρήσεων και κατ’ επέκταση ο ανταγωνισμός στον κλάδο.
Να σημειωθεί ότι οι δηλώσεις του κ. Αθουσάκη, οι οποίες διαχρονικά αποτυπώνουν τις θέσεις των μικρομεσαίων τεχνικών εταιρειών περί συγκέντρωσης έργων στους μεγάλους ομίλους, δεν βρίσκουν σύμφωνες τις εταιρείες 7ης τάξης που συμμετέχουν στον ΣΑΤΕ. Στο πλαίσιο της χθεσινής γενικής συνέλευσης καταγράφηκε έντονη αντιπαράθεση, με τους εκπροσώπους των μεγάλων κατασκευαστικών ομίλων (ΓΕΚ Τέρνα, Aktor και Μέτκα) να καταψηφίζουν τα πεπραγμένα της διοίκησης.
Παράλληλα, ο ΣΑΤΕ αναφέρεται σε ζητήματα αδιαφάνειας στις διαδικασίες ανάθεσης, επισημαίνοντας την καταχρηστική ενσωμάτωση ειδικών, «φωτογραφικών», όρων στις διακηρύξεις, ακόμη και με πρόβλεψη αποκλεισμού από τους διαγωνισμούς. Κάνει επίσης λόγο για εκτεταμένη χρήση του άρθρου 32Α του Ν. 4412/2016 στις απευθείας αναθέσεις.
Στα θέματα που αναδείχθηκαν περιλαμβάνεται και η καθυστέρηση ενεργοποίησης της «Εταιρείας Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων και Μελετών», όπως προβλέπεται από την υπ’ αρ. 60 Κ.Υ.Α. του 2022. Το ΔΣ του ΣΑΤΕ εκτιμά ότι πρόκειται για προσχηματική ρύθμιση, καθώς, παρά τον ορισμό εκπροσώπων από τους εμπλεκόμενους φορείς, δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία από πλευράς υπουργείου.
Παράγοντες της αγοράς θεωρούν ότι η ενεργοποίηση της εταιρείας παραμένει αβέβαιη, δεδομένου ότι η τιμολόγηση των έργων εξακολουθεί να τελεί υπό τον έλεγχο του αρμόδιου υπουργείου – κάτι που θα άλλαζε σε περίπτωση λειτουργίας της.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Υποδομών Χρίστος Δήμας, στον χαιρετισμό του στη γενική συνέλευση του ΣΑΤΕ, υποστήριξε ότι το θέμα έχει ήδη αντιμετωπιστεί μέσω πρόσφατης νομοθετικής παρέμβασης, η οποία προβλέπει τη θεσμική διευθέτηση της αναθεώρησης των τιμών με την οριστικοποίηση των προσωρινών συντελεστών.
