
Πηγή Εικόνας: Markus Winkler από το PixabayΤης Τέτης Ηγουμενίδη
Την τελευταία θέση μεταξύ 40 μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων καταλαμβάνει η Αθήνα σε νέα αξιολόγηση για την ατμοσφαιρική ρύπανση και τις πολιτικές αντιμετώπισής της. Η ελληνική πρωτεύουσα καταγράφει τη μεγαλύτερη μέση συγκέντρωση διοξειδίου του αζώτου (NO₂), στα 37,6 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο. Παράλληλα, έχει σημειώσει περιορισμένη πρόοδο στη μείωση της ρύπανσης την τελευταία δεκαετία.
Το Ecocity συνδέει την αρνητική επίδοση της Αθήνας με το σημερινό μοντέλο αστικών μετακινήσεων. Ο οργανισμός, που αναδεικνύει στην Ελλάδα τα αποτελέσματα της ευρωπαϊκής έρευνας, επισημαίνει ότι η προτεραιότητα στο ιδιωτικό αυτοκίνητο, οι αδυναμίες των δημόσιων συγκοινωνιών και οι περιορισμένες υποδομές για περπάτημα και ποδήλατο επιβαρύνουν την ποιότητα του αέρα στην πρωτεύουσα.
Η κατάταξη «Ελεύθεροι να αναπνέουμε» (Free to Breathe) της εκστρατείας «Καθαρές Πόλεις» (Clean Cities) εξετάζει τις συγκεντρώσεις ατμοσφαιρικών ρύπων, την πρόοδο των πόλεων την τελευταία δεκαετία, την απόστασή τους από τα νέα ευρωπαϊκά όρια και τις πολιτικές που εφαρμόζουν στις μεταφορές. Η Αθήνα βαθμολογείται με F, τη χαμηλότερη αξιολόγηση, όπως και το Βουκουρέστι, το οποίο βρίσκεται στην προτελευταία θέση.
Στην κορυφή της κατάταξης βρίσκεται η Κοπεγχάγη και ακολουθούν οι ευρύτερες περιοχές της Στοκχόλμης και του Ελσίνκι. Είναι οι μόνες από τις 40 που πληρούν ήδη και τα τέσσερα αναθεωρημένα ευρωπαϊκά όρια για την ατμοσφαιρική ρύπανση. Αντίθετα, με βάση τις σημερινές μετρήσεις, 37 πόλεις θα υπερέβαιναν τουλάχιστον ένα από αυτά και 18 το σύνολό τους.
Σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις οι συγκεντρώσεις διοξειδίου του αζώτου έχουν μειωθεί περισσότερο από το ένα τρίτο μέσα σε μία δεκαετία, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η υποχώρηση πλησίασε το 50%. Ανάμεσα στις πόλεις που έχουν περιορίσει αισθητά τις συγκεντρώσεις του συγκεκριμένου ρύπου είναι η Στουτγάρδη, το Όσλο και η ευρύτερη περιοχή του Λονδίνου.
Στην Κοπεγχάγη ο στόλος των λεωφορείων είναι πλήρως ηλεκτροκίνητος, λειτουργεί ζώνη χαμηλών εκπομπών και έχουν αναπτυχθεί εκτεταμένες υποδομές ποδηλασίας. Το Λονδίνο εφαρμόζει ζώνη εξαιρετικά χαμηλών εκπομπών, ενώ στην ευρύτερη περιοχή του Παρισιού έχουν προωθηθεί περιορισμοί στη χρήση του αυτοκινήτου και μέτρα ενίσχυσης της ποδηλασίας. Στα μέτρα που εξετάζονται στην έρευνα περιλαμβάνεται και ο περιορισμός της κυκλοφορίας οχημάτων στους δρόμους γύρω από σχολεία.
Ενδεικτική είναι η διαφορά μεταξύ της Γάνδης, που βρίσκεται στην τέταρτη θέση, και της Αμβέρσας, που καταλαμβάνει την 21η. Αντίστοιχα, το Μπιλμπάο κατατάσσεται έκτο και η Μαδρίτη 26η. Στις τελευταίες θέσεις κυριαρχούν πόλεις της Νότιας, Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, μεταξύ των οποίων η Ρώμη, το Τορίνο και η ευρύτερη περιοχή του Μιλάνου.
Η Μπάρμπαρα Στολ, διευθύντρια της Clean Cities, σημειώνει ότι η Αθήνα εμφανίζει χαμηλές επιδόσεις και στις πολιτικές αντιμετώπισης της ρύπανσης από τις μεταφορές. Κατά την ίδια, η βελτίωση της ποιότητας του αέρα δεν απαιτεί πάντοτε μεγάλες οικονομικές επενδύσεις, καθώς μπορούν να αποδώσουν και παρεμβάσεις χαμηλότερου κόστους.
Το Ecocity ζητεί αλλαγή στην πολιτική αστικών μετακινήσεων, με συγκεκριμένους στόχους και συστηματική εφαρμογή μέτρων. Θεωρεί ότι το ζητούμενο για την Αθήνα είναι η πολιτική βούληση ώστε να εφαρμοστούν λύσεις που έχουν ήδη υιοθετηθεί σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις.
Η αναθεωρημένη ευρωπαϊκή οδηγία για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα πρέπει να ενσωματωθεί στην εθνική νομοθεσία των κρατών μελών έως τις 11 Δεκεμβρίου 2026. Η συμμόρφωση με τα αυστηρότερα όρια προβλέπεται έως το 2030, με δυνατότητα παράτασης της προθεσμίας έως το 2035, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα και πληρούνται οι προϋποθέσεις της οδηγίας.









