Πηγή Εικόνας: Markus Distelrath from PixabayΕκατομμύρια πουλιά που μεταναστεύουν πετώντας πάνω από τη Βόρεια Θάλασσα τέθηκαν επί ένα χρόνο στο «μικροσκόπιο» μελέτης η οποία μέτρησε κατά πόσο τα υπεράκτια αιολικά πάρκα συνιστούν απειλή για τα αποδημητικά πτηνά.
Η Ευρώπη κατέχει την πρώτη θέση παγκοσμίως στον τομέα της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, με εγκατεστημένη ισχύ άνω των 30 γιγαβάτ (GW) σε ολόκληρη την ήπειρο – ποσότητα επαρκής για την τροφοδοσία περισσότερων από 26 εκατομμυρίων νοικοκυριών ετησίως.
Μέσα στο 2026, το Βέλγιο, η Δανία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ισλανδία, η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, η Ολλανδία, η Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεσμεύτηκαν να υλοποιήσουν από κοινού έργα υπεράκτιας αιολικής ενέργειας συνολικής ισχύος 100 GW στα κοινά ύδατα της Βόρειας Θάλασσας έως το 2050.
Το σχέδιο ύψους 9,5 δισεκατομμυρίων ευρώ, γνωστό ως «Διακήρυξη του Αμβούργου», στοχεύει να μετατρέψει τη Βόρεια Θάλασσα στο «μεγαλύτερο αποθεματικό καθαρής ενέργειας» στον κόσμο και να κινητοποιήσει κεφάλαια ύψους 1 τρισεκατομμυρίου ευρώ στην Ευρώπη.
Όμως, μήπως η πορεία προς ένα μέλλον χωρίς ορυκτά καύσιμα θέτει σε κίνδυνο τα πτηνά, των οποίων ο πληθυσμός ήδη μειώνεται δραματικά λόγω της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής; Και τελικά αποτελούν οι υπεράκτιες ανεμογεννήτριες απειλή για τα πτηνά;
Οι περισσότερες μελέτες σχετικά με τις συγκρούσεις πτηνών με ανεμογεννήτριες τείνουν να επικεντρώνονται σε αιολικά πάρκα που βρίσκονται στην ξηρά. Ωστόσο, κάθε χρόνο, εκατομμύρια ωδικά πτηνά διασχίζουν τη Βόρεια Θάλασσα κατά τη διάρκεια της ανοιξιάτικης και φθινοπωρινής μετανάστευσης, κυρίως τη νύχτα, όπως σημειώνει σε άρθρο του το Euronews.
Η καταγραφή των συγκρούσεων στη θάλασσα μπορεί να είναι δύσκολη, λόγω της έλλειψης φωτός και της απομακρυσμένης τοποθεσίας.
Ωστόσο, μια νέα πιλοτική μελέτη διάρκειας ενός έτους επέτρεψε στους ερευνητές να εντοπίσουν αυτά τα μικρά πουλιά και τις νυχτερίδες κατά τις νυχτερινές ώρες, καθώς και μεγαλύτερα πουλιά κατά τη διάρκεια της ημέρας, χρησιμοποιώντας έναν συνδυασμό θερμικών καμερών και τεχνητής νοημοσύνης (AI).
Η μελέτη, που ξεκίνησε από την ενεργειακή εταιρεία Vattenfall, διεξήχθη στο υπεράκτιο αιολικό πάρκο Hollandse Kust Zuid σε συνεργασία με την Wildlife Imaging Systems (WIS) και το Wageningen University & Research (WUR).
Η WIS εγκατέστησε 16 θερμικές κάμερες σε υπεράκτια ανεμογεννήτρια, που λειτουργεί όλο το 24ωρο, καλύπτοντας όλες τις γωνίες της. Σε συνδυασμό με την τεχνητή νοημοσύνη, το σύστημα ανίχνευσε και ερμήνευσε τις κινήσεις των πτηνών μέρα και νύχτα, ακόμη και σε συνθήκες περιορισμένης ορατότητας, όπως ομίχλη ή βροχή.
Κατά τη διάρκεια σχεδόν ενός έτους παρακολούθησης, που κάλυψε τόσο την ανοιξιάτικη όσο και τη φθινοπωρινή περίοδο μετανάστευσης, εντοπίστηκαν 22 πιθανές συγκρούσεις πτηνών – δύο από τις οποίες επιβεβαιώθηκαν και μία θεωρήθηκε εξαιρετικά πιθανή.
Η μελέτη δεν ισχυρίζεται ότι οι συγκρούσεις είναι σπάνιες ή ότι αυτά τα αρχικά αποτελέσματα από μία ανεμογεννήτρια μπορούν να εφαρμοστούν παντού. Ο πρωταρχικός στόχος ήταν να δοκιμαστεί η απόδοση της τεχνολογίας υπό πραγματικές υπεράκτιες συνθήκες.
Ωστόσο, προηγούμενη μελέτη της Γερμανικής Ένωσης Ανοικτής Θάλασσας για την Αιολική Ενέργεια (BWO) κατέληξε επίσης σε παρόμοια αποτελέσματα. Οι ερευνητές ανέλυσαν περισσότερες από τέσσερα εκατομμύρια κινήσεις πτηνών σε διάστημα ενάμισι έτους, χρησιμοποιώντας ραντάρ και κάμερες που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη. Διαπίστωσαν ότι πάνω από το 99,8% των αποδημητικών πτηνών απέφευγαν με αξιοπιστία τις ανεμογεννήτριες.
Η Vattenfall είχε διεξάγει προηγουμένως μια άλλη μελέτη σε ένα υπεράκτιο αιολικό πάρκο κοντά στο Αμπερντίν της Σκωτίας. Κατά τη διάρκεια 19 μηνών – από τον Ιούνιο του 2023 έως τον Δεκέμβριο του 2024 – πραγματοποιήθηκαν βιντεοσκοπήσεις μιας ανεμογεννήτριας με τη βοήθεια αναλύσεων που υποστηρίζονταν από τεχνητή νοημοσύνη.
Εξετάστηκαν συνολικά 2.007 τροχιές πτήσης πτηνών κοντά στην ανεμογεννήτρια που παρακολουθήθηκε και δεν διαπιστώθηκαν συγκρούσεις.
Πώς μπορεί η Ευρώπη να προστατεύσει τα απειλούμενα πτηνά της
Παρά το γεγονός ότι και οι τρεις μελέτες υποδηλώνουν ελάχιστη επίδραση των υπεράκτιων αιολικών πάρκων στα πτηνά, οι οικολόγοι προειδοποιούν ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα για την προστασία των απειλούμενων ειδών.
Από τα 26 θαλάσσια πτηνά που αναπαράγονται στις ακτές και τα νησιά του Ηνωμένου Βασιλείου, τα 10 βρίσκονται ήδη στον κατάλογο των απειλούμενων ειδών.
Το 2020, το χερσαίο αιολικό πάρκο Smola στη Νορβηγία, το οποίο αποτελείται από 68 ανεμογεννήτριες, έβαψε μαύρο ένα πτερύγιο σε κάθε ανεμογεννήτρια, ώστε να ξεχωρίζουν στα μάτια των πτηνών. Διαπίστωσαν ότι η πρωτοβουλία αυτή μείωσε τους θανάτους πτηνών κατά ένα εντυπωσιακό 70%, από 11 καταγεγραμμένα νεκρά πτηνά πριν τη βαφή σε έξι μετά.
Ορισμένοι επικριτές υποστηρίζουν ότι η αύξηση της ορατότητας των αιολικών πάρκων θα μπορούσε να επηρεάσει τα μεταναστευτικά μοτίβα των πτηνών, αναγκάζοντάς τα να ακολουθούν μακρύτερες διαδρομές για να παρακάμψουν μια ανεμογεννήτρια. Αυτό σημαίνει ότι θα καταναλώνουν περισσότερη ενέργεια και θα χρειαστούν περισσότερο χρόνο για να επιστρέψουν στους νεοσσούς τους.
Άλλα μέτρα περιλαμβάνουν την τοποθέτηση των ανεμογεννητριών μακριά από ευαίσθητους οικοτόπους και την αποφυγή των μεταναστευτικών διαδρομών εξ αρχής. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν θερμικές κάμερες και ραντάρ για την περαιτέρω διερεύνηση του κινδύνου που ενέχουν αυτές οι ανεμογεννήτριες για τα πτηνά.
