Πηγή Εικόνας: απε - μπετης Τέτης Ηγουμενίδη
Επενδύσεις άνω των 30 δισ. ευρώ δρομολογεί η Ευρωπαϊκή Ένωση με την έναρξη της υποβολής προτάσεων για τη δημιουργία έως επτά γιγα-εργοστασίων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Gigafactories). Στη διαδικασία αναμένεται να επανέλθει η ΔΕΗ με σχέδιο για τη Δυτική Μακεδονία.
Η επιχείρηση είχε συμμετάσχει τον Ιούλιο του 2025 στην προκαταρκτική εκδήλωση ενδιαφέροντος, προτείνοντας ως περιοχή εγκατάστασης τις πρώην λιγνιτικές εκτάσεις της Κοζάνης. Όπως εκτιμάται, θα υποβάλει πρόταση είτε αυτόνομα είτε με άλλες εταιρείες και φορείς, ενδεχομένως και από άλλη ευρωπαϊκή χώρα.
Η πρόσκληση επιτρέπει τη συγκρότηση κοινοπραξιών ή εταιρειών ειδικού σκοπού (Special Purpose Vehicles – SPVs), με τη συμμετοχή επιχειρήσεων, δημόσιων φορέων και επενδυτών. Δίνει επίσης τη δυνατότητα διασυνοριακών σχημάτων, με τις εγκαταστάσεις να κατανέμονται σε περισσότερα κράτη-μέλη.
Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες για τη συγκεκριμένη υποδομή εκτιμώνται σε 1,2 δισ. ευρώ. Το έργο περιλαμβάνεται στο στρατηγικό σχέδιο της εταιρείας, συνολικού ύψους 24,2 δισ. ευρώ, το οποίο καλύπτει τους τομείς της ενέργειας και της τεχνολογίας.
Ο σχεδιασμός έχει τη στήριξη της κυβέρνησης και εντάσσεται στην προσπάθεια προσέλκυσης νέων δραστηριοτήτων στις περιοχές που εγκαταλείπουν τη λιγνιτική παραγωγή.
Όπως επανειλημμένως έχει πει η διοίκηση της ΔΕΗ βρίσκεται σε εμπιστευτικές διαπραγματεύσεις με διεθνείς παρόχους υπερκλίμακας (hyperscalers). Μεταξύ των ομίλων με τους οποίους έχει συνομιλήσει περιλαμβάνεται η Meta, η οποία γνωστοποίησε χθες ότι οι μελλοντικές συμβάσεις μίσθωσης, κυρίως για κέντρα δεδομένων Τεχνητής Νοημοσύνης, ανέρχονται σε 279 δισ. δολάρια.
Για τα ευρωπαϊκά AI Gigafactories προβλέπονται έως 10 δισ. ευρώ από κοινοτικούς και εθνικούς πόρους, με στόχο την κινητοποίηση τουλάχιστον 20 δισ. ευρώ ιδιωτικών κεφαλαίων. Τα κράτη μέλη που συμμετέχουν θα καλύψουν ποσά αντίστοιχα με την ενίσχυση της ΕΕ.
Η χρηματοδότηση κατανέμεται σε δύο κατηγορίες. Έως τέσσερα σχέδια μπορούν να λάβουν ευρωπαϊκή ενίσχυση έως 100 εκατ. ευρώ στην πρώτη φάση και επιπλέον έως 400 εκατ. ευρώ στη δεύτερη. Για καθένα από τα έως τρία μεγαλύτερα έργα, τα αντίστοιχα ποσά φτάνουν τα 200 εκατ. και 800 εκατ. ευρώ.
Η Ελλάδα είναι μεταξύ των 18 χωρών που έχουν υπογράψει συμφωνία κοινής προμήθειας με την Ευρωπαϊκή Κοινή Επιχείρηση Υπολογιστικής Υψηλών Επιδόσεων (European High Performance Computing Joint Undertaking – EuroHPC JU). Η κοινή επιχείρηση και τα κράτη-μέλη θα αγοράζουν χρόνο πρόσβασης στην ισχύ των μονάδων που θα επιλεγούν.
Τα γιγα-εργοστάσια θα συνδυάζουν προηγμένους επεξεργαστές, λογισμικό, τεχνολογίες υπολογιστικού νέφους (cloud), συνδέσεις υψηλών ταχυτήτων και ενεργειακά αποδοτικά κέντρα δεδομένων. Θα χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση, την εξαγωγή συμπερασμάτων (inference) και τη λεπτομερή προσαρμογή (fine-tuning) μοντέλων ΤΝ αιχμής.
Πρόσβαση στην υπολογιστική τους ισχύ θα έχουν νεοφυείς επιχειρήσεις (start-ups), αναπτυσσόμενες εταιρείες (scale-ups), μικρομεσαίες επιχειρήσεις, βιομηχανίες, πανεπιστήμια, ερευνητικοί οργανισμοί και δημόσιοι φορείς. Οι μονάδες θα λειτουργούν συμπληρωματικά προς τα 19 εργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Factories) που αναπτύσσονται ήδη στην Ευρώπη.
Στην προκαταρκτική διαδικασία υποβλήθηκαν 76 εκδηλώσεις ενδιαφέροντος από 16 κράτη-μέλη, οι οποίες αφορούσαν 60 διαφορετικές τοποθεσίες, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η προθεσμία κατάθεσης προτάσεων λήγει στις 12 Νοεμβρίου 2026. Οι αποφάσεις προβλέπεται να ληφθούν στις αρχές του 2027 και οι κατασκευές να αρχίσουν εντός του ίδιου έτους. Οι μονάδες αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία εντός 18 μηνών από την υπογραφή των συμβάσεων.
