Πηγή Εικόνας: ΑΠΕ-ΜΠΕΗ παγκόσμια δυναμική για την επίτευξη του «net zero» (μηδενικές εκπομπές CO2) εντείνεται, ωστόσο, η προσπάθεια «σκοντάφτει» σε μία αδυναμία: την αποσπασματική παγκόσμια αντίληψη για το τι σημαίνει πραγματικά ο όρος. Τα καλά νέα είναι ότι ένας παγκόσμιος οργανισμός ανέλαβε να δημιουργήσει το πρότυπο που θα επιτρέψει τη συνεννόηση και κυρίως την αξιοπιστία του αποτελέσματος των μετρήσεων.
Σήμερα, περισσότερες από 130 χώρες έχουν αναλάβει δεσμεύσεις για το «net zero», ενώ το 78% του παγκόσμιου ΑΕΠ καλύπτεται από εθνικούς στόχους «net zero». Το CDP, μια κορυφαία πλατφόρμα για τη δημοσιοποίηση εκθέσεων βιωσιμότητας, έχει καταγράψει εννεαπλάσια αύξηση στον αριθμό των εταιρειών που δεσμεύονται για το «net zero» σε μόλις πέντε χρόνια. Είναι σαφές ότι η φιλοδοξία υπάρχει. Αυτό που έλειπε, μέχρι τώρα, είναι η αρχιτεκτονική που θα το καθιστούσε αξιόπιστο, συγκρίσιμο και επαληθεύσιμο σε μεγάλη κλίμακα.
Η έλλειψη κοινής κατανόησης και κοινού πλαισίου έχει εμποδίσει την πορεία προς το «net zero». Το πλέγμα πλαισίων, πρωτοβουλιών και μεθοδολογιών που έχει διαμορφώσει τη δράση των επιχειρήσεων για το κλίμα την τελευταία δεκαετία έχει αποδειχθεί ανεκτίμητο για τη δημιουργία δυναμικής. Ωστόσο, έχει επίσης δημιουργήσει κατακερματισμό, πολλαπλά συστήματα πιστοποίησης, αντικρουόμενες απαιτήσεις και αλληλεπικαλυπτόμενους ορισμούς για το τι σημαίνει πραγματικά το «net zero», όπως παρατηρείται σε άρθρο που δημοσιεύει το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ.
Ένα νέο παγκόσμιο πρότυπο για το «net zero»
Ο κατακερματισμός έχει υψηλό κόστος και υπονομεύει την εμπιστοσύνη. Προ ημερών, ο ISO άνοιξε τη δημόσια διαβούλευση για το ISO 14060: το πρώτο διεθνές, ανεξάρτητα επαληθεύσιμο πρότυπο στον κόσμο για οργανισμούς που έχουν υιοθετήσει τον στόχο του «net zero». Η εκπόνησή του διήρκεσε σχεδόν δύο χρόνια και πραγματοποιήθηκε μέσω μιας από τις μεγαλύτερες διεθνείς ομάδες εργασίας στην ιστορία του ISO, στην οποία συμμετείχαν εκατοντάδες εμπειρογνώμονες, μεταξύ άλλων, από τον επιχειρηματικό κόσμο, την ακαδημαϊκή κοινότητα και την κοινωνία των πολιτών σε περισσότερες από 170 χώρες.
Τι είναι το ISO 14060, το κοινό πρότυπο για το «net zero»
Το ISO 14060 παρέχει ένα παγκοσμίως συνεπές πλαίσιο για να βοηθήσει τους οργανισμούς να αναπτύξουν αξιόπιστα και ολοκληρωμένα σχέδια μετάβασης προς το «net zero».
Αυτό είναι σημαντικό, διότι ένα αξιόπιστο σχέδιο μετάβασης αποτελεί ουσιαστικά ένα επιχειρηματικό εργαλείο. Παρέχει σε έναν οργανισμό σαφήνεια όσον αφορά τη στρατηγική κατεύθυνσή του, ευθυγραμμίζει το επιχειρηματικό του μοντέλο με τις πραγματικότητες της παγκόσμιας οικονομικής μετάβασης και τον εξοπλίζει ώστε να διαχειριστεί ό,τι έρχεται: διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, κλυδωνισμούς στην ενεργειακή ασφάλεια, εξελισσόμενες προσδοκίες των επενδυτών και ρυθμιστικές αλλαγές. Η ύπαρξη ενός κοινού προτύπου στο οποίο θα βασίζονται όλα αυτά θα βελτιώσει την αποδοτικότητα και τη διαλειτουργικότητα.
Για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, η αξία είναι διαφορετική αλλά εξίσου σημαντική. Το πρότυπο έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι προσβάσιμο και προσαρμόσιμο σε όλους τους τομείς, ανεξαρτήτως μεγέθους και γεωγραφικής περιοχής. Ένα διεθνώς συμφωνημένο πρότυπο, που αναπτύχθηκε μέσω συναίνεσης σε περισσότερες από 170 χώρες, παρέχει τη σταθερή, διαλειτουργική βάση πάνω στην οποία πρέπει να στηριχθούν τα εθνικά και περιφερειακά ρυθμιστικά καθεστώτα. Οι απαιτήσεις της ΕΕ για τον σχεδιασμό της μετάβασης στο πλαίσιο της CSRD, οι φιλοδοξίες της FCA του Ηνωμένου Βασιλείου για ευθυγράμμιση με το ISSB και πλαίσια όπως η Ομάδα Εργασίας για το Σχέδιο Μετάβασης (Transition Plan Taskforce) δείχνουν όλα προς την ίδια κατεύθυνση. Το πρότυπο ISO 14060 παρέχει την κοινή βάση που επιτρέπει σε αυτές τις προσπάθειες να συνάδουν αντί να αποκλίνουν.
Η διαρκής αλλαγή σπάνια προέρχεται από μια μεμονωμένη πρωτοβουλία ή μια πολιτική ανακοίνωση. Συμβαίνει όταν η εθελοντική δράση, ο συντονισμός, τα πρότυπα και η ρύθμιση αρχίζουν να αλληλοενισχύονται. Το πρότυπο είναι το σημείο όπου αυτή η αλυσίδα συνενώνεται.
Το πρότυπο ISO 14060 βασίζεται άμεσα στις Κατευθυντήριες Οδηγίες του ISO για το «Net Zero», οι οποίες παρουσιάστηκαν στη COP27 το 2022 και εκπονήθηκαν με τη συμμετοχή περισσότερων από 1.200 εμπειρογνωμόνων από πάνω από 100 χώρες. Οι εν λόγω κατευθυντήριες οδηγίες ενέταξαν για πρώτη φορά τις βέλτιστες πρακτικές για το «net zero» στο διεθνές σύστημα προτύπων. Το πρότυπο κάνει τώρα το επόμενο βήμα: μετατρέπει αυτές τις βέλτιστες πρακτικές σε κάτι που μπορεί να επαληθευτεί ανεξάρτητα, να εφαρμοστεί σε μεγάλη κλίμακα και να αναγνωριστεί τόσο από τις αγορές όσο και από τις κυβερνήσεις.
Καλλιέργεια συναίνεσης για κοινά πρότυπα
Η διαβούλευση είναι κρίσιμη για την επιτυχία οποιουδήποτε κοινού προτύπου. Τα πρότυπα αντανακλούν τη συναίνεση όσων συμμετέχουν στη διαμόρφωσή τους, και η μετάβαση αντανακλά τις φιλοδοξίες όσων δεσμεύονται σε αυτήν. Κανένα πρότυπο δεν μπορεί να επιτύχει χωρίς ευρεία συμμετοχή. Η περίοδος δημόσιας διαβούλευσης διάρκειας 12 εβδομάδων βρίσκεται σε εξέλιξη και το ISO απευθύνει άμεση πρόσκληση: σε επιχειρήσεις, κυβερνήσεις, ερευνητές και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, όπου κι αν βρίσκονται στον κόσμο, να συμμετάσχουν. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνήσουν με τον εθνικό οργανισμό τυποποίησης της χώρας τους μέσω του iso.org/members για περισσότερες πληροφορίες.
Το χάσμα μεταξύ του στόχου για μηδενικό ισοζύγιο εκπομπών και των δράσεων προς την κατεύθυνση αυτή αποτελεί, εδώ και πάρα πολύ καιρό, ένα κενό αξιοπιστίας. Το πρότυπο ISO 14060 δεν θα το καλύψει από μόνο του. Ωστόσο, θέτει τα θεμέλια για ένα παγκοσμίως αποδεκτό και ανεξάρτητα επαληθεύσιμο πλαίσιο που θα το γεφυρώσει.
