«Όποιος λέει “όχι” στη μεταρρύθμιση της συνένωσης των δικτύων ύδρευσης, στην πραγματικότητα λέει “ναι” στη διατήρηση του σημερινού καθεστώτος, λέει “ναι” στα πεπαλαιωμένα δίκτυα, “ναι” στις εκτεταμένες διαρροές νερού, “ναι” στην αδυναμία αξιοποίησης ευρωπαϊκών πόρων, “ναι” στην αναπαραγωγή των ίδιων προβλημάτων», είπε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Στ. Παπασταύρου, κατά την τελευταία ημέρα επεξεργασίας του νομοσχεδίου για την επέκταση αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, από την αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή.
Το νομοσχέδιο έγινε δεκτό -κατά πλειοψηφία- από την κοινοβουλευτική επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου. Επί της αρχής του νομοσχεδίου «ναι» ψήφισε η ΝΔ, ενώ τα κόμματά της αντιπολίτευσης ψήφισαν «όχι».
«Εμείς πιστεύουμε ότι οφείλουμε να προχωρήσουμε μπροστά, και δεν το λέμε μόνο εμείς, η χρηστή διακυβέρνηση είναι στις προτεραιότητες και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΟΗΕ. Αυτό είναι το διακύβευμα: Η χρηστή διακυβέρνηση. [Άραγε] με τις εισαγγελικές έρευνες, με τους εκβιασμούς για τα νερά, με τον κατακερματισμό (των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης μεταξύ αλλά και εντός εκατοντάδων δήμων) ότι έχουμε χρηστή διακυβέρνηση στη διαχείριση των υδάτων;» αναρωτήθηκε ο κ. Παπασταύρου, ο οποίος προανήγγειλε νομοτεχνικές βελτιώσεις με βάση και την προηγηθείσα συζήτηση με κόμματα και φορείς.
Το σύστημα έχει φτάσει στα όριά του, είπε χαρακτηριστικά ο κ. Παπασταύρου φέροντας μάλιστα ως παράδειγμα σημερινό δημοσίευμα για δύο εισαγγελικές έρευνες, για την ποιότητα του πόσιμου νερού στη Σιθωνία Χαλκιδικής και την Νυμφόπετρα του Δήμου Βόλβης. Όπως είπε ο κ. Παπασταύρου, στην πρώτη περιοχή δεν υπάρχει ενεργό αποχετευτικό δίκτυο, με αποτέλεσμα να εισχωρούν στο δίκτυο ύδρευσης εντερόκοκκοι και κολοβακτηρίδια και στη δεύτερη περιοχή εντοπίστηκαν αυξημένες γεωτρώσεις ουρανίου και φθορίου σε συνέχεια της υπεράντλησης των γεωτρήσεων σε όλο και μεγαλύτερα βάθη: «Δηλαδή, αντανακλούν δύο περιπτώσεις, όπου το μοντέλο διαχείρισης που έχουμε τώρα, του κατακερματισμού των 730 οργανισμών, χωρίς σχεδιασμό, χωρίς έλεγχο, χωρίς πρόληψη οδηγεί ουσιαστικά σε υπονόμευση της υγείας των πολιτών» είπε ο υΠΕΝ σημειώνοντας ότι «στις δύο περιοχές που γίνεται η εισαγγελική έρευνα και οι δύο δήμαρχοι τάχθηκαν σθεναρά κατά της μεταρρύθμισης» ενώ, «υπάρχουν και τα παραδείγματα της Πελοποννήσου πριν από δύο εβδομάδες, που οι εισαγγελικές αρχές παρενέβησαν γιατί υπήρχαν αγρότες που κατήγγειλαν ότι για αντίποινα, επειδή δεν πλήρωναν για να τους δώσουν νερό, τους κάψαν τις περιουσίες. Έτσι θα προχωρήσουμε; Ή θα προχωρήσουμε στην αποτελεσματικότητα και τη διαφάνεια;»
Τέλος, ο κ. Παπασταύρου είπε ότι θα επιφέρει μεταξύ άλλων νομοτεχικών βελτιώσεων και μία που θα αφορά στα ποτάμια του Καρπενησίου: Στο άρθρο 35 του νομοσχεδίου, που αφορά τη δυνατότητα εκτροπής πόσιμου νερού από τις πλημμυρικές ροές των παραποτάπων του Αχελώου, Κρικελοπόταμου και Καρπενησιώτη προς το υδροδοτικό σύστημα της Αττικής, «κάνουμε δεκτή την πρόταση να διαγράψουμε τη διατύπωση “κατά παράκληση κάθε άλλης διάταξης”. Θέλω να είναι ξεκάθαρο ότι η λύση αυτή δεν είναι μια λύση η οποία θα χρησιμοποιηθεί. Είναι μια λύση η οποία, “ο μη γένοιτο”, αν χρειαστεί η Αττική να φτάσει πάλι στα όρια, που έφτασε τον προηγούμενο φθινόπωρο, να γνωρίζουμε από πού.
Όταν εγώ ανέλαβα, υπουργός, στην περίπτωση που είχαμε ανάγκη να κάνουμε ένα μεγάλο υδροδοτικό έργο, δεν είχε επιλεγεί ποια είναι αυτή η περιοχή. Τώρα, έχουμε φτάσει πάνω από 700 εκατομμύρια κυβικά. Δεν είμαστε εκεί. Αν όμως ξαναβρεθούμε στη λειψυδρία που εμφανίζεται σε τακτά χρονικά διαστήματα, πρέπει να ξέρουμε από πού θα μπορέσει να υδροδοτηθεί η Αττική. Αυτή είναι μια δυνητική λύση» υπογράμμισε ο κ. Παπασταύρου.
Κλείνοντας, είπε ότι «το να μην κάνεις τίποτα, να παραμένεις αδρανής, να μένεις σε ακινησία, αυτό δεν είναι λύση. Δεν είναι λύση ούτε και το πρόβλημα της λειψυδρίας. Δεν είναι λύση ούτε και το πρόβλημα που έχουμε με τους εγκαταλελειμένους οικισμούς. Δεν μπορούμε να μεταθέσουμε το πρόβλημα στις επόμενες γενιές. Πρέπει να διασφαλίσουμε ασφαλές προσιτό και ποιοτικό νερό για όλους. Δεν μπορούμε, αυτό που συμβαίνει σήμερα στη Χαλκιδική, να το αφήσουμε να συμβεί σε οποιοδήποτε άλλο μέρος της πατρίδας μας. Και για τον λόγο αυτό σας καλώ να υπερψηφίσετε το νομοσχέδιο»
Οι θέσεις των κομμάτων
Απαντήσεις σε προβληματισμούς των κομμάτων αλλά και των ΟΤΑ, που εκφράστηκαν τις προηγούμενες ημέρες, έδωσε ο εισηγητής της πλειοψηφίας, βουλευτής της ΝΔ, Διονύσης Σταμενίτης, κατά την τελευταία ημέρα επεξεργασίας του νομοσχεδίου για την επέκταση αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, από την αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή.
Α -Για τη χωρική επέκταση των αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ:
Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα πιο σύγχρονο, πιο ανθεκτικό και πιο αποτελεσματικό σύστημα παροχής υπηρεσιών ύδατος, το οποίο θα μπορεί να ανταποκριθεί σε αυξημένες απαιτήσεις που δημιουργούν η κλιματική κρίση, η ανάγκη εξοπλισμού των δικτύων και η ανάγκη υλοποίησης μεγάλων επενδύσεων στους υποδομές.
Β -Για τη θέση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των Δημοτικών Υπηρεσιών Ύδρευσης-Αποχέτευσης:
Προβλέπονται συγκεκριμένες δικλίδες προστασίας για τους ΟΤΑ. Δίνεται δυνατότητα διατήρησης κυριότητας των παγίων, προβλέπεται διαδικασία αποτίμησης με σαφείς κανόνες και παρέχεται το δικαίωμα δικαστικής προσβολής της αποτίμησης ως προσδιορισμό της αξίας. Πρόκειται για ρυθμίσεις που διασφαλίζουν ότι η μετάβαση στον νέο πλαίσιο πραγματοποιείται με διαφάνεια, ασφάλεια δικαίου και σεβασμό στα δικαιώματα των δήμων.
Γ -Για τους εργαζόμενους:
Προβλέπεται η μεταφορά τους με διατήρηση της εργασιακής τους σχέσης. Στην περίπτωση των δημοτικών επιχειρήσεων δίνεται το δικαίωμα επιλογής για το ποιοι θα μεταφερθούν και βέβαια αξιοποιείται η εμπειρία και η τεχνογνωσία τους, στοιχεία απαραίτητα για την επιτυχία της μεταρρύθμισης.
Όπως είπε ο κ. Σταμενίτης, το αντικείμενο των ρυθμίσεων αφορά την αναδιοργάνωση παροχής υπηρεσιών ύδατος, τη διεύρυνση υφιστάμενων αρμοδιοτήτων, την ενίσχυση της εποπτείας και τη βελτίωση της λειτουργίας του συστήματος. «Δεν υπάρχει διάταξη που να μεταβάλει το χαρακτήρα του νερού ή να προβλέπει η ιδιωτικοποίηση της υπηρεσίας ύδατος, όπως και δεν υπάρχει διάταξη που να φέρνει αυξήσεις στο κόστος που θα πληρώνουν οι πολίτες» υπογράμμισε ο εισηγητής της πλειοψηφίας.
Ο εισηγητής της μειοψηφίας και βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Μανώλης Χριστοδουλάκης, είπε ότι η συγκέντρωση μπορεί να δημιουργήσει οικονομίες κλίμακας, δεν αποτελεί όμως «πανάκεια»: «Ένα συγκεντρωτικό μοντέλο δεν επισκευάζει απευθείας τους αγωγούς, ούτε αντικαθιστά τα παλαιά δίκτυα. Χωρίς επενδύσεις, οι διαρροές παραμένουν ίδιες ανεξάρτητα από το ποιος είναι τελικά ο οποίος υπογράφει τα απαιτούμενα έγγραφα».
Υπάρχει όμως και ακόμα μια κρίσιμη διαφορά, την οποία η κυβέρνηση αποφεύγει να αναφέρει όταν επικαλείται την Ευρώπη, είπε ο κ. Χριστοδουλάκης: «Ότι στην συντριπτική πλειονότητα των ευρωπαϊκών χωρών, οι πάροχοι ύδρευσης βρίσκονται υπό δημόσιο έλεγχο και δεν είναι εισηγμένες εταιρείες του Χρηματιστηρίου, με υποχρέωση δημιουργίας απόδοσης προς τους μετόχους: Δηλαδή, οποιοδήποτε πλεόνασμα υπάρχει στον αντίστοιχο προϋπολογισμό, υποχρεωτικά επανεπενδύεται στις υποδομές και στη βελτίωση των υπηρεσιών.
Η διαφορά λοιπόν είναι ότι στην Ελλάδα, αντίθετα με το μοντέλο αυτό, οι δύο μεγαλύτεροι πάροχοι, η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ, είναι εισηγμένες εταιρείες. [. . .] Αυτό σημαίνει πολύ απλά ότι δεν πηγαίνουν όλα τα χρήματα αυτά σε επενδύσεις και σε υποδομές, αλλά κάποια από αυτά μπαίνουν στις τσέπες των μετόχων» επισήμανε ο κ. Χριστοδουλάκης.
Αν θέλατε να μας πείσετε πραγματικά για τις προθέσεις επί του χαρακτήρα του νερού ως δημόσιο και κοινωνικού αγαθού, είχατε, και έχετε ακόμα μία πολύ μεγάλη σπουδαία ευκαιρία, και αυτή είναι η συνταγματική αναθεώρηση, είπε ο εισηγητής της μειοψηφίας, απευθυνόμενος στην κυβερνητική πλειοψηφία.
Η αγορήτρια του ΚΚΕ, Διαμάντω Μανωλάκου, χαρακτήρισε «ψευτοδίλημμα» το «να αφήσουμε το σύστημα όπως είναι, να το βελτιώσουμε λίγο ή να κάνουμε μια νέα εθνική πολιτική για το νερό». «Εμείς θεωρούμε ότι προχωράτε στην παραπέρα εμπορευματοποίηση του. Το ίδιο λέει και η ΚΕΔΕ, που κακώς δεν την καλέσατε, και είναι δικαιολογία ότι καλεστήκανε μερικοί δήμοι. Τόσο η ΚΕΔΕ, όσο και οι ΕΔΕΥΕΑ, “μεζέδες στο πιάτο ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ” ονομάζουν το νομοσχέδιο, και ζητούν την απόσυρσή του» παρατήρησε η κ. Μανωλάκου. Για τη θέση του κόμματός της, είπε ότι «το νερό πρέπει να είναι, και είναι κοινωνικό αγαθό. Γι’ αυτό (το ΚΚΕ) πρωταγωνιστεί στους αγώνες ενάντια στην πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την πλήρη εμπορευματοποίηση του και της ιδιωτικοποίησης, για τη διασφάλιση φθηνού ελεγμένου ποιοτικού νερού για το λαό, με την άμεση υλοποίηση των αναγκαίων έργων υποδομής, αύξηση των διαθέσιμων αποθεμάτων νερού με κατάλληλα έργα για την εξασφάλιση της επάρκειάς του, χωρίς χαράτσια στην αγροτική παραγωγή. Η διαχείριση του νερού, προς όφελος του λαού, προϋποθέτει απαλλαγή από τους νόμους της αγοράς και του καπιταλιστικού κέρδους» τόνισε η βουλευτής του ΚΚΕ.
Ο αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Χρήστος Γιαννούλης, υπογράμμισε ότι η ανάγκη για ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων, αντιμετώπιση της λειψυδρίας και περιορισμό της σπατάλης, είναι δεδομένη, επισημαίνοντας ωστόσο ότι το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν αυτός είναι πράγματι ο σκοπός και το αποτέλεσμα του συγκεκριμένου νομοσχεδίου.
«Υπάρχουν ζητήματα υποδομών και δημόσια κοινωνικά δημοκρατικά αγαθά, όπως το νερό, που διαπερνούν τις θητείες των κυβερνήσεων και ακόμη και τις ιδεολογικές αντιλήψεις», σημείωσε, προειδοποιώντας όμως για τον κίνδυνο υπερσυγκέντρωσης της διαχείρισης σε ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ χωρίς επαρκές και ξεκάθαρο σχέδιο.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε επίσης, στην απουσία κρίσιμων θεσμικών φορέων από τη διαβούλευση, μεταξύ των οποίων η ΚΕΔΕ και η αρμόδια Ρυθμιστική Αρχή, αλλά και στις σοβαρές επιφυλάξεις που εξέφρασαν εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ο αγορητής της Ελληνικής Λύσης, Κωνσταντίνος Μπούμπας, έθεσε θέμα αξιοπιστίας της κυβέρνησης καθώς «πριν από λίγο καιρό [. . .] ψηφίσατε τον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης [. . .] ο οποίος ρυθμίζει την ίδρυση, λειτουργία και λύση των ΔΕΥΑ [. . .] μέσω αποκλειστικά “οικειοθελών” συγχωνεύσεων [. . .] και έρχεστε μετά από 15 μέρες, με ένα νέο νομοσχέδιο, όπου φάσκετε και αντιφάσκετε, οξύμωρο αυτό, τραγελαφικό θα λέγαμε, ανακόλουθο, για να λέτε ακριβώς το αντίθετο. Ότι, θα πάτε σε “αναγκαστική” συγχώνευση αρκετών διάσπαρτων φορέων από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ».
Ο αγορητής της ΚΟ «Νίκη», Κομνηνός Δελβερούδης, έθεσε εκ νέου «τα σοβαρά ζητήματα που τίθενται στο συγκεκριμένο νομοσχέδιο και που αφορούν κατά κύριο λόγο στον κίνδυνο ιδιωτικοποίησης του νερού και τη μετατροπή του από δημόσιο αγαθό σε εμπόρευμα και το οποίο -προφανώς- και μας βρίσκει κάθετα αντίθετους»
Η αγορήτρια της Πλεύσης Ελευθερίας, Τζώρτζια Κεφαλά, είπε ότι την ώρα που δίδονται άδειες για νέες πισίνες στα νησιά, «μας λέτε τώρα, εδώ, ότι ήρθατε να φέρετε πραγματικά νομοσχέδιο για το νερό…».
Τέλος, ο βουλευτής της ΝΔ, Στέλιος Πέτσας, έθεσε το θέμα της αποπληρωμής οφειλών νερού, ζητώντας «να υπάρξει δυνατότητα μιας ρύθμισης για παλιές οφειλές στις τιμολογήσεις, και να βρούμε έναν τρόπο ώστε να γίνει πιο αποδεκτή από το ευρύτερο κοινό αυτή μεταβίβαση των δικτύων».
