Την άνοιξη του 2026 οι διευθύνοντες σύμβουλοι των εταιρειών με πρότυπο ISO 42001 για την Τεχνητή Νοημοσύνη, θα χωρούσαν όλοι μαζί σε μια αίθουσα θεάτρου. Ο αριθμός τους -παγκοσμίως- υπολογιζόταν σε μόλις 350 και ανάμεσά τους υπήρχαν ηχηρά ονόματα της παγκόσμιας επιχειρηματικότητας. Πλέον, μία εταιρεία με έδρα τη Θεσσαλονίκη συγκαταλέγεται μεταξύ των ελάχιστων διεθνώς, που έχουν πιστοποιηθεί κατά το συγκεκριμένο πρότυπο: πρόκειται για την Pragma- IoT, εταιρεία-τεχνοβλαστό του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), η οποία πιστοποιήθηκε από την TÜV AUSTRIA στην Ελλάδα, αποτελώντας πλέον την πρώτη εταιρεία ανάπτυξης λογισμικού στη χώρα, που το κατέχει.
Το ISO 42001:2023 είναι το πρώτο διεθνές πρότυπο για τα Συστήματα Διαχείρισης Τεχνητής Νοημοσύνης (AIMS). Γιατί είναι σημαντικό να το κατέχει μια εταιρεία του κλάδου; Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Σταύρος Παπαδόπουλος, επικεφαλής της ομάδας Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) της spinoff και υπεύθυνος συστήματος ISO 42001, «πρακτικά, ο πελάτης γνωρίζει ότι η λύση ΤΝ που προμηθεύεται έχει περάσει από δομημένο έλεγχο υπευθυνότητας από ανεξάρτητο φορέα, όχι μόνο τεχνικό έλεγχο. Παράλληλα, το πρότυπο ευθυγραμμίζεται σε μεγάλο βαθμό με τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (EU AI Act)». Ουσιαστικά πιστοποιείται ότι η ανάπτυξη και λειτουργία λύσεων ΤΝ γίνεται με τεκμηριωμένη διακυβέρνηση: αξιολόγηση κινδύνων και επιπτώσεων για κάθε σύστημα ΤΝ, διακυβέρνηση δεδομένων και μοντέλων, ανθρώπινη εποπτεία, διαφάνεια προς τους χρήστες, και συνεχή παρακολούθηση σε όλο τον κύκλο ζωής των συστημάτων, από τον σχεδιασμό μέχρι την απόσυρση.
Προετοιμασία μέχρι και για εννέα μήνες και ζήτηση από την αγορά
Πόσο εύκολο είναι για μια εταιρεία να το λάβει; «Η ίδια η επιθεώρηση στην εταιρεία διήρκεσε μία ημέρα. Η προετοιμασία όμως πήρε πολύ περισσότερο χρόνο, καθώς το πρότυπο απαιτεί συστηματική καταγραφή και τεκμηρίωση. Μας βοήθησε το γεγονός ότι είχαμε ήδη κουλτούρα αξιολόγησης κινδύνων και επιπτώσεων στα έργα ΤΝ που υλοποιούμε. Για οργανισμούς που δεν έχουν ήδη αυτή την κουλτούρα, η προετοιμασία μπορεί να φτάσει τους τέσσερις έως εννέα μήνες. Δεν χρειάστηκε να αλλάξουμε τον τρόπο που δουλεύουμε, χρειάστηκε να τον οργανώσουμε σωστά και να τον αποτυπώσουμε στα αντίστοιχα έγγραφα. Η πιστοποίηση δεν είναι εφάπαξ: ακολουθεί τριετή κύκλο, με ετήσιες επιθεωρήσεις επιτήρησης και επαναπιστοποίηση στο τέλος του κύκλου, οπότε το σύστημα διαχείρισης πρέπει να λειτουργεί και να βελτιώνεται διαρκώς», υπογραμμίζει ο κ. Παπαδόπουλος.
Ζητούν οι πελάτες των εταιρειών τέτοιες πιστοποιήσεις; «Ολοένα και περισσότερο. Μεγάλοι πελάτες, ιδίως σε ρυθμιζόμενους κλάδους όπως η ενέργεια, ο χρηματοοικονομικός τομέας και οι υποδομές, εντάσσουν απαιτήσεις υπεύθυνης ΤΝ στις προμήθειές τους και το ίδιο ισχύει για δημόσιους διαγωνισμούς. Ερωτηματολόγια προμηθευτών, που παλαιότερα κάλυπταν μόνο ασφάλεια πληροφοριών ζητούν πλέον και τεκμηρίωση διακυβέρνησης ΤΝ. Καθώς οι υποχρεώσεις του ΑΙ Act τίθενται σταδιακά σε ισχύ έως το 2027, η τεκμηριωμένη διακυβέρνηση ΤΝ γίνεται προϋπόθεση συνεργασίας και όχι απλώς πλεονέκτημα. Το ανταγωνιστικό όφελος για την Pragma IoT είναι ότι μπορεί να το αποδείξει με πιστοποίηση από ανεξάρτητο διαπιστευμένο φορέα, κάτι που ελάχιστες εταιρείες διεθνώς διαθέτουν σήμερα», τονίζει.
Στο ερώτημα πόσες εταιρείες διαθέτουν σήμερα το συγκεκριμένο πιστοποιητικό παγκοσμίως, ο κ. Παπαδόπουλος απαντά ότι δεν υπάρχει ενιαίο επίσημο μητρώο πιστοποιητικών ISO 42001, αλλά με βάση τις ανακοινώσεις φορέων πιστοποίησης και εταιρειών, την άνοιξη του 2026 οι πιστοποιημένοι οργανισμοί παγκοσμίως υπολογίζονταν γύρω στους 350. «Ενδεικτικά, η Boston Consulting Group ανακοίνωσε τον Ιανουάριο του 2026 ότι ήταν ανάμεσα στους πρώτους 100 πιστοποιημένους οργανισμούς διεθνώς. Στην Ελλάδα, οι πρώτες πιστοποιήσεις κατά ISO/IEC 42001 δόθηκαν μέσα στο 2026, και η Pragma IoT είναι μία από τις πρώτες εταιρείες στη χώρα που την αποκτούν» τόνισε. Από την πλευρά του, ο διευθύνων σύμβουλος της Pragma-IoT, Λάμπρος Μακρής, δήλωσε πως μέσα από την εφαρμογή του ISO 42001 διασφαλίζεται ότι η αξιοποίηση της ΤΝ πραγματοποιείται με διαφάνεια, λογοδοσία, ασφάλεια και ανθρώπινη εποπτεία, «δημιουργώντας ένα ισχυρό πλαίσιο εμπιστοσύνης για τους πελάτες, τους συνεργάτες και τους ανθρώπους μας».
Η Pragma IoT
Έχοντας εκκινήσει την πορεία της στο τέλος του 2017 ως τεχνοβλαστός του ΕΚΕΤΑ, με μια τριμελή ομάδα να «τρέχει» για τα …πάντα, η Pragma IoT έχει φτάσει σήμερα να απασχολεί 70 εργαζομένους (μεταξύ των οποίων πάνω από 30 εξειδικευμένοι επιστήμονες Τεχνητής Νοημοσύνης), να συνεργάζεται σταθερά με παγκόσμιο τεχνολογικό ηγέτη και να έχει εγκαταστήσει την τεχνολογία της σε εργοστάσια ανά τον κόσμο και σε πλοία που διασχίζουν ωκεανούς. Η εταιρεία, που αντλεί το 40% των εσόδων της από το εξωτερικό, έχει παράλληλα αναπτύξει στρατηγικές συνεργασίες με ηγετικούς ομίλους στην Ελλάδα.
Ουσιαστικά, η Pragma IoT αναπτύσσει μια δυναμική, protocol-agnostic πλατφόρμα Ίντερνετ των Πραγμάτων (ΙοΤ), που καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο ζωής των δεδομένων, από τη συλλογή και την ασφαλή αποθήκευση, έως την ανάλυση, την οπτικοποίηση και τη μετατροπή τους σε επιχειρησιακή γνώση. Παράλληλα, η εταιρεία εξαλείφει τα εμπόδια συνδεσιμότητας, ενοποιώντας συστήματα και βάσεις δεδομένων σε μια ενιαία ψηφιακή υποδομή. Τα βασικά προϊόντα στο χαρτοφυλάκιό της είναι δύο: η «Pragma Operations Suite», μια πλατφόρμα που ενοποιεί επιχειρησιακές διαδικασίες και προσφέρει real-time παρακολούθηση κρίσιμων δεικτών και το «Pragma AI Nucleus», που ενορχηστρώνει την εξαγωγή γνώσης και την εκτέλεση αυτόνομων ροών εργασίας μέσω εξειδικευμένων βιομηχανικών γλωσσικών μοντέλων, επιτρέποντας σύνθετη λήψη αποφάσεων.
