Σχολείο στη Μαδρίτη τροφοδοτείται πλέον από ηλιακούς συλλέκτες στην οροφή του χάρη σε επενδύσεις από τους κατοίκους της περιοχής που βρίσκεται καθώς οι κάτοικοι της γειτονιάς συνεισέφεραν μόλις 20 ευρώ, αλλά όλοι μαζί συγκέντρωσαν σχεδόν 150.000 ευρώ.
Η κίνηση αυτή έγινε εφικτή χάρη σε μία εφαρμογή που αναπτύχθηκε από ερευνητές που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και η οποία βοηθά τους κατοίκους μίας γειτονιάς να μειώσουν τις εκπομπές άνθρακα, να αποκομίσουν μέτρια κέρδη και να ενισχύσουν τη χρήση καθαρής ενέργειας στις κοινότητές τους.
Η εκστρατεία crowdfunding για το σχολείο Palomeras ήταν μέρος της AURORA, μιας πρωτοβουλίας που χρηματοδοτείται από την ΕΕ και χρησιμοποιεί μια απλή εφαρμογή smartphone για να βοηθήσει τους πολίτες να παρακολουθούν την κατανάλωση ενέργειας και να επενδύουν σε τοπικά έργα καθαρής ενέργειας.
Από την έναρξη της συνεργασίας τον Δεκέμβριο του 2021, αρκετές χιλιάδες άνθρωποι στη Δανία, την Πορτογαλία, τη Σλοβενία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν κατεβάσει την εφαρμογή AURORA Energy Tracker. Η εφαρμογή προσφέρει πρακτικούς τρόπους για τη μείωση του προσωπικού αποτυπώματος άνθρακα, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής σε κοινοτικά προγράμματα για την εγκατάσταση ηλιακών συλλεκτών.
Μετατρέποντας τις καθημερινές επιλογές σε δράση για το κλίμα
Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, η ΕΕ έχει θέσει στόχους για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990, με προτεινόμενη μείωση κατά 90% έως το 2040 και κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.
Διάφορες μελέτες, συμπεριλαμβανομένων των εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ για το κλίμα, υποδηλώνουν ότι οι μεμονωμένες δράσεις, υποστηριζόμενες από πολιτική και τεχνολογία, θα μπορούσαν να μειώσουν τις παγκόσμιες εκπομπές κατά 40 έως 70% έως το 2050. Ωστόσο, η πρόοδος ήταν άνιση και υπήρξε αντίδραση σε αυτό που ορισμένοι θεωρούν ως συνεχή διάλεξη.
«Μερικοί άνθρωποι αισθάνονται ότι οι πολιτικοί τους λένε πάντα πώς να συμπεριφέρονται και αυτό μπορεί να τους στρέψει κατά της ανάληψης δράσης», δήλωσε, σύμφωνα με σχετικό άρθρο στο Horizon Magazine, η Ana Cristobal, καθηγήτρια στο Πολυτεχνείο της Μαδρίτης, η οποία ηγήθηκε του έργου. Υπάρχει επίσης ένα πρακτικό πρόβλημα. Πολλοί άνθρωποι απλώς δεν έχουν την ευελιξία να ακολουθήσουν καλοπροαίρετες συμβουλές.
Η εφαρμογή έχει σχεδιαστεί για να βοηθά τους ανθρώπους να κάνουν ακριβώς αυτό. Οι χρήστες εισάγουν πληροφορίες σχετικά με τις συνήθειές τους όσον αφορά την ηλεκτρική ενέργεια, τη θέρμανση και τις μεταφορές και λαμβάνουν μια ενεργειακή ετικέτα, μαζί με προτάσεις για τη μείωση των εκπομπών που είναι προσαρμοσμένες στη χώρα στην οποία ζουν.
Σε αντίθεση με πολλές παρόμοιες εφαρμογές η εφαρμογή AURORA παρέχει μια ακριβή εικόνα του προσωπικού αποτυπώματος άνθρακα, αναφέρει σύμφωνα με το περιοδικό ο Martin Brocklehurst, σύμβουλος και πρόεδρος της Citizen Science Global Partnership, ενός δικτύου με έδρα τη Βιέννη που συνδέει οργανισμούς επιστήμης των πολιτών με οργανισμούς του ΟΗΕ.
Ηλιακή ενέργεια, χρήματα στην τοπική κοινότητα
Στο σχολείο Palomeras, τα φωτοβολταϊκά πάνελ παράγουν πλέον ηλεκτρική ενέργεια επί τόπου, ενώ οι αντλίες θερμότητας έχουν αντικαταστήσει ένα λιγότερο αποδοτικό σύστημα ψύξης. Αυτό έχει σημασία στη Μαδρίτη, όπου η κλιματική αλλαγή φέρνει πιο συχνά και έντονα κύματα καύσωνα.
Περισσότεροι από 170 άνθρωποι από τη γύρω γειτονιά Vallecas – μια ιστορικά εργατική περιοχή στη νοτιοανατολική Μαδρίτη – επένδυσαν στο έργο. Μετά από τέσσερις μήνες crowdfunding, συγκεντρώθηκαν σχεδόν 150.000 ευρώ σε συνεργασία με την Ecooo, έναν τοπικό συνεταιρισμό ηλιακής ενέργειας.
Για τους επενδυτές, η εφαρμογή υπολογίζει πόση χρήση ορυκτών καυσίμων και εκπομπές άνθρακα βοηθά στην αντιστάθμιση της συνεισφοράς τους. Λαμβάνουν επίσης ένα ποσοστό απόδοσης της επένδυσής τους που είναι συχνά υψηλότερο από τις τυπικές τραπεζικές αποταμιεύσεις. Μόλις αποπληρωθεί η επένδυση, το σχολείο αναμένεται να μειώσει τους λογαριασμούς ενέργειας κατά περίπου 40%.
«Μπορούμε να δείξουμε στους ανθρώπους πώς να μειώσουν το ενεργειακό τους κόστος και να επιτύχουν απόδοση της επένδυσης που ωφελεί την κοινότητά τους», δήλωσε ο Brocklehurst. Μπορεί να μειώσει τις τιμές ενέργειας κατά περίπου 10% ή έως και 40% εάν αναπτυχθεί ένα τοπικό ενεργειακό σχέδιο.
Η χρηματοδότηση της ΕΕ επέτρεψε στην ομάδα AURORA να δοκιμάσει αυτήν την προσέγγιση σε πολύ διαφορετικά περιβάλλοντα, από μια εργατική συνοικία στη Μαδρίτη έως πανεπιστημιουπόλεις σε όλη την Ευρώπη. Η σύγκριση εμπειριών αποκάλυψε πώς οι εθνικοί κανόνες και οι κοινωνικές συμπεριφορές μπορούν είτε να υποστηρίξουν είτε να εμποδίσουν τα κοινοτικά ενεργειακά έργα.
Παρόμοια προγράμματα διερευνήθηκαν σε πανεπιστήμια στη Σλοβενία, την Πορτογαλία και τη Μαδρίτη, αλλά όλα προσέκρουσαν σε νομικά εμπόδια. Οι πολύπλοκοι κανόνες σχετικά με το ποιος μπορεί να κατέχει πάνελ στέγης, τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να μοιραστεί η ηλεκτρική ενέργεια και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να λειτουργήσει η crowdfunding από τους πολίτες συχνά επιβράδυναν την πρόοδο.
Στο Πανεπιστήμιο Aarhus στη Δανία, ωστόσο, εγκαταστάθηκαν ηλιακοί συλλέκτες σε κτίρια μηχανικών και ένα κοινοτικό ενεργειακό πρόγραμμα πωλάει πλέον ενέργεια απευθείας στο πανεπιστήμιο.
Οι ερευνητές μελετούν τώρα πώς η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να κάνει την εφαρμογή πιο έξυπνη και πιο εξατομικευμένη. Στο μέλλον, οι χρήστες ενδέχεται να λαμβάνουν μηνύματα, όπως: «Έχω αναλύσει τα δεδομένα σας από πέρυσι – γνωρίζατε ότι υπάρχει κρατική επιχορήγηση στη Μαδρίτη που θα μπορούσε να σας βοηθήσει να αγοράσετε ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο;»
Η χρηματοδότηση της ΕΕ για το πρόγραμμα έληξε τον Νοέμβριο του 2025, αλλά η εφαρμογή παραμένει ενεργή, με τη χρήση να αυξάνεται εκτός των αρχικών πιλοτικών περιοχών.
