Οι πόλεις μεγαλώνουν και μαζί τους μεγαλώνει και ο θόρυβος. Σε όλο τον κόσμο, από το Κάιρο έως τη Νέα Υόρκη και τη Βομβάη, τα επίπεδα θορύβου υπερβαίνουν τα όρια που συνιστά ο ΠΟΥ. Με τον αστικό πληθυσμό να αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί έως το 2050, ο κατασκευαστικός τομέας καινοτομεί για να βελτιώσει την ποιότητα ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων μέσω όλο και πιο αποτελεσματικών λύσεων ηχομόνωσης.
Τα στοιχεία είναι συγκλονιστικά. Ενδεικτικά, στην Ελλάδα περίπου το 40% των κατοίκων σε αστικά κέντρα εκτίθεται σε επίπεδα θορύβου από την οδική κυκλοφορία που, σύμφωνα με ανάλυση του 2022, ξεπερνούν τα 70 ντεσιμπέλ, το Παρίσι φτάνει τα 89 ντεσιμπέλ, το Λονδίνο τα 86 ντεσιμπέλ και η Νέα Υόρκη τα 95 ντεσιμπέλ. Οι εκτιμήσεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, δείχνουν ότι περίπου 1 στους 5 ανθρώπους, ή 100 εκατομμύρια πολίτες, εκτίθενται σε επιβλαβή επίπεδα θορύβου από την οδική κυκλοφορία.
Στην Ασία, η πρωτεύουσα του Μπαγκλαντές, Ντάκα, καταγράφει επίπεδα θορύβου από την οδική κυκλοφορία που φτάνουν τα 119 ντεσιμπέλ. Στην Αφρική, η Ιμπαντάν στη Νιγηρία και το Αλγέρι στην Αλγερία ξεπερνούν τα 100 ντεσιμπέλ. Όλα αυτά τα στοιχεία είναι πολύ υψηλότερα από τα 53 dB που συνιστά ο ΠΟΥ για την οδική κυκλοφορία.
Και ο θόρυβος είναι αιτία δυσφορίας: στην Ευρώπη, 22 εκατομμύρια άνθρωποι υποφέρουν από χρόνια δυσφορία λόγω θορύβου και 6,5 εκατομμύρια αντιμετωπίζουν διαταραχές ύπνου. Στα γραφεία, το 63% των εργαζομένων δεν διαθέτει χώρο αρκετά ήσυχο για να συγκεντρωθεί, ενώ η απόδοση μπορεί να μειωθεί έως και 66% όταν υπάρχει ηχορύπανση, σύμφωνα με την ενημερωτική έκδοση Constructing a Sustainable Future by Saint-Gobain.
H αναζήτηση μεγαλύτερης ακουστικής άνεσης έχει καταστεί αναγκαιότητα, ωθώντας αρχιτέκτονες, τεχνικούς ακουστικής και κατασκευαστές να σχεδιάσουν χώρους όπου ο θόρυβος δεν υπαγορεύει πλέον τους κανόνες.
Η σιωπή ως στοιχείο σχεδιασμού
Η ακουστική άνεση βελτιώνεται όταν λαμβάνεται υπόψη από τα πρώτα σχέδια. Ο γενετικός σχεδιασμός και η ψηφιακή μοντελοποίηση είναι μερικά από τα εργαλεία που διευκολύνουν αυτή την προσέγγιση, με τη μελλοντική ακουστική να περιλαμβάνεται σε κάθε απόφαση σχεδιασμού, αποφεύγοντας δαπανηρές διορθώσεις κατά τη διάρκεια της κατασκευής ή της λειτουργίας.
Τόσο για τα γραφεία όσο και για τα σπίτια, το λογισμικό ακουστικής προσομοίωσης αξιολογεί την ηχητική απόδοση από το στάδιο του σχεδιασμού. Έχουν αναπτυχθεί εργαλεία για την προσομοίωση της διάδοσης του ήχου και την εκτίμηση της προβλεπόμενης συμμόρφωσης με τις ακουστικές απαιτήσεις, όπως το AcouBAT, που αναπτύχθηκε στη Γαλλία από την CYPE και το CSTB (Επιστημονικό και Τεχνικό Κέντρο για την Οικοδομή) για νέα ή ανακαινισμένα κτίρια, το CadnaR από την αμερικανική εταιρεία acoem για κτίρια τριτογενούς χρήσης ή το σουηδικό CATT-Acoustic για τη μοντελοποίηση σύνθετων χώρων. Αυτοί οι προσομοιωτές επιτρέπουν τη σύγκριση διαφορετικών σχεδιαστικών επιλογών: τοποθέτηση χωρισμάτων, επιλογή κατάλληλων ακουστικών λύσεων ή διαμόρφωση εσωτερικών χώρων.
Για την ευρωπαϊκή έδρα της Bloomberg στο Λονδίνο, οι τεχνικοί ακουστικής χρησιμοποίησαν εκτενώς την ακουστικοποίηση (προσομοιώσεις ήχου που επιτρέπουν την ακρόαση της ακουστικής ενός κτιρίου πριν από την κατασκευή του) για να δοκιμάσουν διαφορετικές διαμορφώσεις σταθμών εργασίας και να αξιολογήσουν τον αντίκτυπο του αστικού θορύβου μέσω της φυσικά αεριζόμενης πρόσοψης. Το αποτέλεσμα είναι μια ενσωματωμένη οροφή με μοναδική γεωμετρία «πετάλου» που παρέχει τόσο ηχοαπορρόφηση όσο και διάχυση, βελτιώνοντας την ακουστική ιδιωτικότητα σε ανοιχτούς χώρους γραφείων.
Κάνοντας τα υπάρχοντα κτίρια πιο αθόρυβα
Αν και το ιδανικό είναι να σχεδιάζουμε από την αρχή με γνώμονα την ησυχία, η πραγματικότητα είναι ότι πολλά υπάρχοντα κτίρια χρειάζονται ακουστική ανακαίνιση, κάτι που αποτελεί μεγάλη πρόκληση. Στις βόρειες χώρες, το μεγαλύτερο μέρος του υπάρχοντος κτιριακού αποθέματος χρονολογείται από μια εποχή που τα ακουστικά πρότυπα ήταν λιγότερο αυστηρά: πάνω από το 70% των ευρωπαϊκών κτιρίων χρονολογείται από πριν το 1990 και το 60% των κτιρίων της Βόρειας Αμερικής από πριν το 1980. Αυτά τα εκατομμύρια τετραγωνικών μέτρων απαιτούν ακουστικές αναβαθμίσεις για να ανταποκριθούν στα σύγχρονα πρότυπα άνεσης.
Τέτοιες αναβαθμίσεις μεταμορφώνουν ριζικά την εμπειρία του χρήστη.
Το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα υψηλό στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, καθώς η ακουστική άνεση μπορεί μερικές φορές να συμβάλει στη διαδικασία θεραπείας. Πολλά νοσοκομεία το καθιστούν μία από τις προτεραιότητές τους στο σχεδιασμό ή την ανακαίνιση. Η Πολυκλινική IASI στη Ρουμανία αποτελεί τέτοιο παράδειγμα. Άνοιξε το 1980 και υποβλήθηκε σε πλήρη ανακαίνιση που ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2024. Οι εργασίες επικεντρώθηκαν ιδίως στις οροφές και τα συστήματα μόνωσης, με στόχο τη δημιουργία βέλτιστων συνθηκών για τη φροντίδα και την ανάπαυση των ασθενών, καθώς και άνετων συνθηκών εργασίας για το προσωπικό υγειονομικής περίθαλψης. Ο χρόνος αντήχησης, που μειώθηκε σε 0,8 δευτερόλεπτα, εξασφαλίζει ότι οι συνομιλίες παραμένουν κατανοητές χωρίς να διαδίδονται, διατηρώντας έτσι την ιδιωτικότητα των διαβουλεύσεων και το ιατρικό απόρρητο μεταξύ των δωματίων.
Στον ξενοδοχειακό τομέα, η ακουστική άνεση συμβάλλει επίσης άμεσα στην ποιότητα της εμπειρίας του πελάτη. Το Bulgari Hotel Roma, το οποίο άνοιξε το 2023 σε ένα κτίριο της δεκαετίας του 1930 στην καρδιά της Ρώμης, αποτελεί παράδειγμα αυτής της απαίτησης. Η ανακαίνιση των 114 δωματίων του περιελάμβανε υψηλής απόδοσης ακουστικά τζάμια και μονωτικά χωρίσματα προσαρμοσμένα σε κάθε περιορισμό του ιστορικού κτιρίου. Αυτό το έργο αποδεικνύει ότι η επιτυχημένη ακουστική δεν περιορίζεται στην εγκατάσταση ηχοαπορροφητικών πάνελ: απαιτεί επανεξέταση της χρήσης του χώρου, έτσι ώστε η ακουστική άνεση να γίνει βασικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής.
Υλικά νέας γενιάς
Ενώ ο προοδευτικός σχεδιασμός και η έξυπνη ανακαίνιση διαδραματίζουν βασικό ρόλο, η ακουστική άνεση μπορεί επίσης να βελτιωθεί χάρη στις πρόσφατες εξελίξεις στον τομέα των υλικών. Μια νέα γενιά μονωτικών υλικών συνδυάζει πλέον την ακουστική απόδοση με τη βιωσιμότητα.
Αυτή η τάση είναι ιδιαίτερα εμφανής στα ορυκτά μονωτικά υλικά. Ενώ ο υαλοβάμβακας είναι από καιρό γνωστός για τις εξαιρετικές ακουστικές του επιδόσεις, οι κατασκευαστές εργάζονται τώρα για να βελτιώσουν τον περιβαλλοντικό του αντίκτυπο και τις συνθήκες εγκατάστασής του. Το Lanaé, που αναπτύχθηκε από την Isover, αντανακλά αυτή την τάση: ένα συνδετικό υλικό βιολογικής προέλευσης αντικαθιστά το παραδοσιακό φαινολικό συνδετικό υλικό που παράγεται από ορυκτά καύσιμα, μειώνοντας τις εκπομπές φορμαλδεΰδης και πτητικών οργανικών ενώσεων. Ο υαλοβάμβακας είναι επίσης λιγότερο σκονισμένος, διευκολύνοντας την εργασία των τεχνιτών. Αυτό το μαλλί χρησιμοποιείται στο διαχωριστικό Placo Infinae 98/62, μια οικολογική κυκλική λύση κατασκευασμένη από ανακυκλωμένα και πλήρως ανακυκλώσιμα υλικά, που προσφέρει ηχομόνωση 47 dB σε σύγκριση με 34 dB για ένα μη μονωμένο διαχωριστικό.
Η ίδια προσέγγιση εφαρμόζεται σε όλα τα στοιχεία του κτιρίου. Οι διάτρητες γυψοσανίδες και οι ηχοαπορροφητικές οροφές νέας γενιάς δημιουργούν επιφάνειες που είναι ταυτόχρονα ελκυστικές και απορροφούν τον ήχο. Τα ακουστικά τζάμια, όπως το Stadip Silence, φιλτράρουν τον εξωτερικό θόρυβο χωρίς να επηρεάζουν τη φωτεινότητα.
Το δημοτικό σχολείο Alblasserdam στην Ολλανδία αποδεικνύει την αποτελεσματικότητα αυτών των συνδυασμένων λύσεων. Αντιμετωπίζοντας τη συνεχή φασαρία που προκαλεί κόπωση και εμποδίζει τη συγκέντρωση, το σχολείο έχει εγκαταστήσει μονωτικά πάνελ Isover και Gyproc και ψευδοροφές Ecophon για τη βελτιστοποίηση της ακουστικής άνεσης. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση του θορύβου έως και 45 dB και τη βελτίωση της καθαρότητας της ομιλίας κατά 4 έως 8 dB. Η ίδια προσέγγιση εφαρμόζεται σε ανοιχτούς χώρους γραφείων και κοινόχρηστους χώρους, δημιουργώντας περιβάλλοντα όπου η ακουστική απόδοση γίνεται ένα κριτήριο σχεδιασμού από μόνη της.
Παρόλο που υπάρχουν τεχνικές λύσεις, η υιοθέτησή τους αντιμετωπίζει διάφορα εμπόδια: το πρόσθετο κόστος αγοράς ορισμένων υλικών λόγω του καινοτόμου και πρόσφατου χαρακτήρα τους, μια κουλτούρα σχεδιασμού που δίνει προτεραιότητα στην ενέργεια έναντι της ακουστικής και τα πολύ διαφορετικά ακουστικά πρότυπα μεταξύ των χωρών, εμποδίζουν την εναρμόνιση των λύσεων σε παγκόσμια κλίμακα. Παρόλα αυτά, υπάρχουν όλο και πιο ενθαρρυντικά σημάδια: νοσοκομεία, σχολεία και γραφεία ενσωματώνουν όρια αντήχησης στο σχεδιασμό τους, τα βιώσιμα υλικά γίνονται όλο και πιο ανταγωνιστικά από πλευράς τιμής και οι ακουστικές προσομοιώσεις γίνονται όλο και πιο διαδεδομένες στη διαδικασία σχεδιασμού. Η πρόκληση τώρα είναι η μετατροπή αυτών των καινοτομιών σε γενικά αποδεκτά πρότυπα, ώστε η ησυχία να γίνει ένα από τα βασικά στοιχεία της άνεσης στα κτίριά μας.
