Πηγή Εικόνας: ΑΠΕ-ΜΠΕΤης Τέτης Ηγουμενίδη
Το Νοέμβριο, στις αρχές του δεύτερου δεκαημέρου, προγραμματίζεται η εκτόξευση των δύο πρώτων επιχειρησιακών δορυφόρων τεχνολογίας SAR (Synthetic Aperture Radar), στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων (GNSSP) του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, συνολικού ύψους 200 εκατ. ευρώ, που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και υλοποιείται σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA).
Κρίσιμα υποσυστήματα των δύο αυτών δορυφόρων έχουν κατασκευαστεί στην Ελλάδα, στις εγκαταστάσεις που δημιούργησε τον τελευταίο χρόνο στη χώρα μας η φινλανδική ICEYE. Η μονάδα της εταιρίας στην Ελλάδα παράγει πλέον βασικά εξαρτήματα όχι μόνο για τους ελληνικούς δορυφόρους, αλλά και για όλους τους SAR μικροδορυφόρους που προμηθεύει η ICEYE παγκοσμίως.
Η σύμβασή της με το Δημόσιο, ύψους 33 εκατ. ευρώ, υπεγράφη πέρυσι και περιλαμβάνει τόσο την προμήθεια των δορυφόρων όσο και τα δεδομένα που ήδη παρέχει η εταιρία στη χώρα μας. Την ίδια ημέρα υπεγράφη και η συμφωνία με τη γερμανική OroraTech, αξίας 20 εκατ. ευρώ, για την ανάπτυξη τεσσάρων νανοθερμικών δορυφόρων. Οι υπόλοιποι επτά μικροδορυφόροι, από τους συνολικά δεκατρείς του προγράμματος, έχουν ανατεθεί στην Open Cosmos, με σύμβαση 60 εκατ. ευρώ.
Η θυγατρική της ICEYE στην Ελλάδα απασχολεί σήμερα 13 επιστήμονες, αριθμός που αναμένεται να διπλασιαστεί μέσα στο επόμενο εξάμηνο. Στόχος της είναι να εξελιχθεί σε πλήρως λειτουργική μονάδα παραγωγής μικροδορυφόρων, ικανή να κατασκευάζει το σύνολο των υποσυστημάτων τους, καθώς και να δημιουργήσει κέντρο Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D) για προηγμένες διαστημικές τεχνολογίες.
Η ICEYE διαθέτει παρουσία σε εννέα χώρες —μεταξύ αυτών η Φινλανδία, η Πολωνία, η Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Αυστραλία, η Ιαπωνία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Ελλάδα και οι ΗΠΑ— και θεωρείται πρωτοπόρος στην τεχνολογία SAR.
Το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων, η πλήρης επιχειρησιακή λειτουργία του του οποίου τοποθετείται χρονικά στο τέλος του 2026, αφορά ειδικότερα την κατασκευή και λειτουργία 13 δορυφόρων, καθώς και ένα ολοκληρωμένο πλέγμα υποδομών εδάφους (Ground Segment Infrastructure). Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
Δύο σταθμοί εδάφους για επικοινωνία uplink και downlink
Το Ελληνικό Κέντρο Συναρμολόγησης, Ενσωμάτωσης και Δοκιμών (HAITF) στην ΕΑΒ, στην Τανάγρα, με καθαρό χώρο 350 τ.μ., εξοπλισμένο με συστήματα θερμικού κενού και δοκιμών αντοχής.
Τρία τηλεσκόπια σε Χελμό, Σκίνακα και Χολομώντα, τα οποία αναβαθμίζονται για οπτικές και κβαντικές επικοινωνίες.
Το Ελληνικό Ραντάρ Παρακολούθησης Διαστήματος (HSTR), το οποίο θα τεθεί σε λειτουργία το 2026, για την παρακολούθηση διαστημικών θραυσμάτων στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού δικτύου EU-SST.
Κεντρικό ρόλο στο πρόγραμμα θα έχει ο Κυβερνητικός Κόμβος Παρατήρησης της Γης (Governmental EO Hub), ο οποίος θα συγκεντρώνει δορυφορικά δεδομένα σχεδόν σε πραγματικό χρόνο και θα τα διαθέτει μέσω ενιαίας πλατφόρμας στους τελικούς χρήστες. Ο κόμβος θα υποστηρίζει πέντε εθνικές θεματικές υπηρεσίες Παρατήρησης της Γης —Γεωργία, Δάση, Ύδατα, Γη, Ασφάλεια και Προστασία— που θα αξιοποιούνται από τη δημόσια διοίκηση, την έρευνα και τον ιδιωτικό τομέα.
Οι εφαρμογές του προγράμματος εκτείνονται από την έγκαιρη ανίχνευση πυρκαγιών και πλημμυρών έως την παρακολούθηση κρίσιμων υποδομών, της βιοποικιλότητας, της ρύπανσης και των θερμικών νησίδων στις πόλεις. Παράλληλα, ανοίγει ο δρόμος για «έξυπνη γεωργία», με χαρτογράφηση καλλιεργειών, πρόβλεψη αποδόσεων και εκτίμηση εδαφικής υγρασίας.
Η επόμενη φάση της ελληνικής παρουσίας στο Διάστημα
Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης έχει θέσει ως προτεραιότητα τη συνέχιση και αναβάθμιση του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων, ενώ βρίσκεται ήδη σε διαδικασία επικαιροποίησης της Εθνικής Διαστημικής Στρατηγικής με ορίζοντα το 2030 και προοπτική έως το 2035. Το σχετικό προσχέδιο έχει τεθεί υπό διαβούλευση με τη διαστημική βιομηχανία.
Στην εισαγωγή της νέας στρατηγικής υπογραμμίζεται πως «οι διαστημικές τεχνολογίες και εφαρμογές αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ζωής, παρέχοντας λύσεις σε ένα ευρύ φάσμα επιχειρησιακών αναγκών και δημοσίων πολιτικών». Παράλληλα, τονίζεται ότι η αξιοποίηση του Διαστήματος δημιουργεί οικονομικά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά και στρατηγικά οφέλη, ενισχύοντας την έρευνα, την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα.
Σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου, μεταξύ άλλων, εξετάζεται η ανάπτυξη ενός μεγάλου κυβερνητικού δορυφόρου για ασφαλείς επικοινωνίες, με εφαρμογές στην άμυνα και την πολιτική προστασία. Όπως τόνισε ο υπουργός και σε αυτή την περίπτωση σημαντικό μέρος της τεχνολογίας και της παραγωγής θα υλοποιείται εντός Ελλάδας, ενώ σε συνεργασία με το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, ο στόχος είναι η αξιοποίηση πόρων από το SAFE, το νέο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο που ενισχύει τα κράτη μέλη στις κοινές επενδύσεις τους στην αμυντική βιομηχανία.
Η οικονομία του Διαστήματος γνωρίζει παγκόσμια άνθηση, με την αξία της να εκτιμάται στα 600 δισ. ευρώ το 2024 και να προβλέπεται να αγγίξει τα 1,8 τρισ. ευρώ έως το 2035, με ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 9% (CAGR).
Η Ελλάδα, μέλος του ESA από το 2005, σχεδιάζει να διπλασιάσει τη συμμετοχή της στα προγράμματα του Οργανισμού, σύμφωνα με το προσχέδιο της νέας στρατηγικής.
Σήμερα, η Ένωση Ελληνικών Βιομηχανιών Διαστημικής Τεχνολογίας και Εφαρμογών (ΕΒΙΔΙΤΕ) αριθμεί 60 εταιρίες μέλη, με συνολικό κύκλο εργασιών 500 εκατ. ευρώ για το 2024, έναντι 425 εκατ. το 2023, 410 εκατ. το 2022, 300 εκατ. το 2021 και 230 εκατ. ευρώ το 2020.
