Πηγή Εικόνας: Robert Balog from PixabayΣτις θαλάσσιες συντεταγμένες του Περσικού Κόλπου, οι αριθμοί συχνά λένε τη μισή αλήθεια. Σύμφωνα με τα τελευταία ναυτιλιακά δεδομένα, ο ημερήσιος όγκος δεξαμενόπλοιων που διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ καταγράφει θεαματική ανάκαμψη: η ροή φορτίων έχει σκαρφαλώσει στα 10,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, αγγίζοντας το 76% των επιπέδων πριν από το ξέσπασμα του πολέμου με το Ιράν. Εκ πρώτης όψεως, η εικόνα αυτή παραπέμπει σε μια σταδιακή αποκατάσταση της ενεργειακής αρτηρίας της υφηλίου. Μόνο που δεν είναι έτσι. Πίσω από τους εντυπωσιακούς όγκους των υπερδεξαμενόπλοιων κρύβεται μια βαθιά δομική ανισορροπία που απειλεί να παραλύσει τη διεθνή οικονομία.
Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στη συνολική ποσότητα του πετρελαίου που ταξιδεύει στους ωκεανούς, αλλά στην ποιότητα και τη μορφή του. Η αγορά δεν καταναλώνει ακατέργαστο αργό πετρέλαιο, καταναλώνει διυλισμένα προϊόντα. Και σε αυτή την κρίσιμη κατηγορία καυσίμων, η διεθνής κατανάλωση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές «έμφραγμα».
Αργό Πετρέλαιο vs. Διυλισμένα Προϊόντα
Τα στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης Kpler αποκαλύπτουν μια τεράστια απόκλιση στη σύνθεση των φορτίων που εξέρχονται από τον Κόλπο. Ενώ το ακατέργαστο αργό πετρέλαιο συνιστά πλέον τη μερίδα του λέοντος στις θαλάσσιες μεταφορές, τα φορτία διυλισμένων προϊόντων, με προεξάρχοντα το ντίζελ και τη βενζίνη, έχουν συρρικνωθεί μόλις στο 1.300.000 βαρέλια την ημέρα, αντιπροσωπεύοντας μόλις το 11% της συνολικής διέλευσης από τα Στενά. Πριν από τον πόλεμο, τα επεξεργασμένα καύσιμα ξεπερνούσαν σταθερά το 20% του συνολικού όγκου.
Η αιτία αυτής της καθίζησης δεν έγκειται στην έλλειψη πλοίων, αλλά στις εκτεταμένες καταστροφές που υπέστησαν οι βιομηχανικές υποδομές της περιοχής. Οι πυραυλικές επιθέσεις και τα πλήγματα με drones έθεσαν εκτός λειτουργίας μερικά από τα μεγαλύτερα συγκροτήματα διύλισης στη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ιράκ. Η αποκατάσταση αυτών των μονάδων υψηλής τεχνολογίας απαιτεί χρόνο, εξειδικευμένο εξοπλισμό και εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια, καθιστώντας την άμεση αναπλήρωση του ντίζελ πρακτικά αδύνατη.
Το ασιατικό αδιέξοδο και οι πιέσεις στην αμερικανική οικονομία
Το μεγαλύτερο μέρος του ακατέργαστου πετρελαίου που ταξιδεύει αυτή τη στιγμή μέσω των Στενών κατευθύνεται προς τα μεγάλα ασιατικά διυλιστήρια της Κίνας, της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας. Ωστόσο, οι οικονομίες αυτές απορροφούν σχεδόν το σύνολο των παραγόμενων καυσίμων για την κάλυψη των δικών τους, εγχώριων, αναγκών εφαρμόζοντας αυστηρούς περιορισμούς στις εξαγωγές ντίζελ.
Αυτό το αδιέξοδο μεταφέρει το βάρος της παγκόσμιας τροφοδοσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Με τον εθνικό μέσο όρο του ντίζελ να εκτινάσσεται στο ιστορικό ρεκόρ των 6,53 δολαρίων ανά γαλόνι και στην Καλιφόρνια να αγγίζει το εξωφρενικό ποσό των 8,44 δολαρίων, οι εφοδιαστικές αλυσίδες δέχονται ισχυρό σοκ. Καθώς το ντίζελ αποτελεί το κύριο καύσιμο των οδικών εμπορευματικών μεταφορών, η αύξηση της τιμής του μετακυλίεται άμεσα στο κόστος των τροφίμων, των βιομηχανικών αγαθών και της εφοδιαστικής αλυσίδας. Κάτι που λειτουργεί «μεταδοτικά» στις οικονομίες άλλων χωρών που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την αμερικανική, διατηρώντας τον πληθωρισμό σε πρωτοφανή επίπεδα.
Η στρατηγική του Λευκού Οίκου
Προκειμένου να αναχαιτίσει το πληθωριστικό κύμα, η αμερικανική κυβέρνηση προχώρησε σε μια σειρά από δραστικές παρεμβάσεις:
-Χρήση Αγροτικού Καυσίμου: Μέσω εκτελεστικού διατάγματος, επιτράπηκε προσωρινά η χρήση «χρωματισμένου ντίζελ» (που προορίζεται αφορολόγητο για γεωργικές εργασίες) στο εθνικό οδικό δίκτυο, αναστέλλοντας παράλληλα τον ομοσπονδιακό φόρο των 24,4 σεντς ανά γαλόνι έως το τέλος του έτους.
-Απελευθέρωση Στρατηγικών Αποθεμάτων: Σε συντονισμό με τις χώρες της G7, αποφασίστηκε η διοχέτευση 100 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και καυσίμων από τα κρατικά αποθέματα έκτακτης ανάγκης.
-Αλλαγή Στρατιωτικής Τακτικής στις Συνοδείες: Στελέχη του πετρελαϊκού τομέα πιέζουν το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ να αναθεωρήσει τις προτεραιότητές του. Μέχρι σήμερα, η ναυτική συνοδεία επικεντρωνόταν σε δεξαμενόπλοια τύπου VLCC (Very Large Crude Carriers), τα οποία μεταφέρουν 2 εκατομμύρια βαρέλια αργού. Η αγορά ζητά πλέον την προστασία μικρότερων δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν έτοιμο ντίζελ, το οποίο αποτιμάται σχεδόν στη διπλάσια τιμή σε σχέση με το ακατέργαστο πετρέλαιο.
Δύσκολη η ισορροπία
Παρά την αύξηση των εξαγωγών από τη Σαουδική Αραβία, η οποία διπλασίασε τις φορτώσεις της στα 7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα εκμεταλλευόμενη τα παράλληλα λιμάνια της στην Ερυθρά Θάλασσα, οι αναλυτές της Kpler και της Lipow Oil Associates προειδοποιούν ότι η πλήρης ομαλοποίηση της αγοράς δεν αναμένεται πριν από τα μέσα του 2027. Η αναπλήρωση των εκατοντάδων εκατομμυρίων βαρελιών που χάθηκαν και η ανακατασκευή των κατεστραμμένων υποδομών διύλισης συνιστούν μια μακρά διαδικασία, διατηρώντας την παγκόσμια οικονομία σε καθεστώς ομηρίας.
