Πηγή Εικόνας: Akela999 from PixabayΗ προοπτική εγκατάστασης κέντρων δεδομένων στα Σπάτα, η περαιτέρω ενίσχυση του κόμβου της φαρμακοβιομηχανίας σε Κορωπί, Παιανία και Παλλήνη και ο αναβαθμισμένος ρόλος της Ελευσίνας για τη βιομηχανία και την εφοδιαστική αποτελούν τρεις από τις πλέον συγκεκριμένες χωρικές κατευθύνσεις του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα (ΕΧΠ-Β).
Το ΕΧΠ-Β έχει λάβει τη μορφή Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ), η οποία υπογράφηκε από τους υπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, και Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκο.
Πέρα από τη γενική στροφή προς τους οργανωμένους υποδοχείς, το νέο Πλαίσιο προσδιορίζει περιοχές στις οποίες μπορούν να συγκεντρωθούν συγκεκριμένες δραστηριότητες. Σε εθνικό επίπεδο εκτιμά ότι έως το 2032 θα χρειαστούν 57.000 στρέμματα νέων οργανωμένων υποδοχέων, με στόχο μόνο το ένα τρίτο των νέων μονάδων να εγκαθίσταται εκτός αυτών και άλλων οργανωμένων μορφών ανάπτυξης, έναντι περίπου 80% στο παρελθόν.
Προοπτική για data centers στα Σπάτα
Στην Ανατολική Αττική το Χωροταξικό ξεχωρίζει δύο ήδη οργανωμένες περιοχές στον Δήμο Σπάτων, τη Γυαλού – Αγίου Δημητρίου – Πύργου και την Πέτρα Γιαλού – Βούλια – Προκαλήσι.
Οι δύο ζώνες συγκεντρώνουν σήμερα κυρίως δραστηριότητες του τριτογενούς τομέα. Το νέο Πλαίσιο καταγράφει ωστόσο ρητά την προοπτική να χωροθετηθούν σε αυτές κέντρα δεδομένων (data centers), καθώς και άλλες δραστηριότητες περιβαλλοντικής Κατηγορίας Β, προσανατολισμένες στο μητροπολιτικό περιβάλλον.
Η αναφορά δεν σημαίνει αποκλειστική δέσμευση των συγκεκριμένων εκτάσεων για data centers, εντάσσει όμως με σαφή τρόπο τις συγκεκριμένες ζώνες στον χωρικό σχεδιασμό για την ανάπτυξη του κλάδου.
Στην ίδια Περιφερειακή Ενότητα, το Επιχειρηματικό Πάρκο Κερατέας διαθέτει εκτάσεις προς αξιοποίηση και, σύμφωνα με το Χωροταξικό, τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει αυξημένο ρυθμό υποδοχής νέων επιχειρήσεων. Για τους οργανωμένους υποδοχείς της Ανατολικής Αττικής δίνεται επίσης κατεύθυνση να διερευνηθούν οι μελλοντικές ανάγκες επέκτασής τους και η σκοπιμότητα καθορισμού συμβατών χρήσεων γης στις γύρω ζώνες.
Ο κόμβος της φαρμακοβιομηχανίας
Ακόμη πιο σαφής είναι η αναφορά στη φαρμακοβιομηχανία. Η ευρύτερη περιοχή Κορωπίου, Παιανίας και Παλλήνης χαρακτηρίζεται από το Χωροταξικό ως ο σημαντικότερος εθνικός κόμβος του κλάδου.
Η συγκέντρωση αυτή συνδέεται με την εγγύτητα σε προμηθευτές πρώτων υλών, ερευνητικά ιδρύματα και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, παράγοντες που θεωρούνται κρίσιμοι για έναν κλάδο έντασης γνώσης.
Ιδιαίτερη αντιμετώπιση προβλέπεται για μονάδες μείζονος σημασίας για την εθνική οικονομία ή στρατηγικής και κρίσιμης σημασίας. Μεταξύ των παραδειγμάτων που αναφέρει η ΚΥΑ περιλαμβάνονται η παραγωγή και έρευνα κρίσιμων φαρμακευτικών υλών και οι τεχνολογίες υγείας. Όταν υπάρχει ήδη ανεπτυγμένη βιομηχανική βάση και ισχυρή λειτουργική σύνδεση με το μητροπολιτικό περιβάλλον, ενθαρρύνονται στοχευμένα οι επεκτάσεις σε όμορα γήπεδα.
Ευρύτερη είναι η κατεύθυνση για τη νόμιμα υφιστάμενη βιομηχανία της Ανατολικής Αττικής. Το Πλαίσιο χαρακτηρίζει στρατηγική προτεραιότητα την παραμονή των μονάδων στις σημερινές θέσεις τους και τη δυνατότητα εκσυγχρονισμού και επέκτασής τους. Ζητεί ακόμη από τον υποκείμενο σχεδιασμό να αντιμετωπιστούν χωρικά εμπόδια που προκύπτουν από παλαιότερα ή μη λειτουργικά καθεστώτα χρήσεων γης και να εξασφαλιστεί διαθέσιμη γη για την εξέλιξη βιομηχανιών στρατηγικής σημασίας, υψηλής τεχνολογίας και καινοτομίας.
Ελευσίνα και Θριάσιο στον άξονα των logistics
Διαφορετική είναι η κατεύθυνση για τη Δυτική Αττική, όπου το βάρος πέφτει περισσότερο στην εφοδιαστική, στο Θριάσιο, στον λιμένα της Ελευσίνας και στις οδικές και σιδηροδρομικές συνδέσεις προς τη Βοιωτία.
Η ΚΥΑ χαρακτηρίζει τη Δυτική Αττική ως το ισχυρότερο τμήμα της βάσης μεταποίησης και κυρίως εφοδιαστικής της μητροπολιτικής περιοχής της Αθήνας, ενώ η μεγαλύτερη συγκέντρωση των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων εντοπίζεται στις ευρύτερες ζώνες Ελευσίνας και Μεγάρων. Η ενίσχυση του Θριασίου συνδέεται με την αξιοποίηση του εμπορευματικού κέντρου και την ανάπτυξη πρόσθετων οδικών και σιδηροδρομικών διασυνδέσεων.
Κρίσιμο στοιχείο του σχεδιασμού είναι ο συνδυασμένος οδικός και σιδηροδρομικός άξονας Ελευσίνα – Θήβα – Υλίκη. Το Χωροταξικό εκτιμά ότι μπορεί να αλλάξει τον χωρικό χάρτη της εφοδιαστικής, απορροφώντας σημαντικό μέρος της μεταφορικής ζήτησης και παρακάμπτοντας τον κορεσμένο αστικό ιστό της Αττικής. Το ΕΧΠ-Β τον αναγνωρίζει ως άξονα επέκτασης της βιομηχανίας και υπερτοπικό κόμβο logistics, με κατεύθυνση να εντοπιστούν και να θεσμοθετηθούν κατάλληλες εκτάσεις για οργανωμένους υποδοχείς κατά μήκος ή στην άμεση ζώνη επιρροής του.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά ο λιμένας της Ελευσίνας, τον οποίο η ΚΥΑ χαρακτηρίζει ως τον κατεξοχήν βιομηχανικό και εμπορικό λιμένα της Αττικής, επισημαίνοντας τις σημαντικές ανεκμετάλλευτες δυνατότητές του στη διαχείριση χύδην φορτίων και εμπορευματοκιβωτίων. Το Χωροταξικό προτείνει να αναγνωριστεί ρητά ως στρατηγική πύλη εισόδου εθνικής εμβέλειας, με στόχο, μεταξύ άλλων, την αποσυμφόρηση του Πειραιά και του οδικού δικτύου του Λεκανοπεδίου.
Για να υποστηριχθεί αυτός ο ρόλος ζητείται η άμεση σύνδεση του λιμένα με το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο και τον σχεδιαζόμενο άξονα Ελευσίνας – Θήβας. Προβλέπεται επίσης ο καθορισμός της άμεσης ενδοχώρας του λιμένα ως ζώνης προτεραιότητας για τη δημιουργία νέων Οργανωμένων Υποδοχέων Μεταποιητικών και Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων και για την εξυγίανση υφιστάμενων άτυπων βιομηχανικών συγκεντρώσεων.
