ΕΕ: Έως τις αρχές της δεκαετίας του 2030 η λειτουργία των πρώτων μικρών αρθρωτών πυρηνικών αντιδραστήρων (SMR) – Τα βήματα

Τη στρατηγική για την επιτάχυνση της ανάπτυξης και της εγκατάστασης μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR) και προηγμένων αρθρωτών αντιδραστήρων (AMR) στην Ευρώπη, αποκάλυψε η Κομισιόν, εκτιμώντας ότι οι SMR θα μπορούσαν να κινητοποιήσουν ολόκληρες αλυσίδες αξίας σε διάφορες χώρες της ΕΕ και σε διαφορετικούς τομείς και να καταστούν ένα από τα επόμενα μεγάλα έργα βιομηχανικής ανάπτυξης της Ευρώπης.

Σε αντίθεση με τους παραδοσιακούς πυρηνικούς αντιδραστήρες μεγάλης κλίμακας, οι SMR έχουν σχεδιαστεί ώστε να είναι μικρότεροι σε μέγεθος και απόδοση, με αρθρωτό σχεδιασμό που επιτρέπει την κατασκευή των αντιδραστήρων ή των εξαρτημάτων τους σε εργοστασιακό περιβάλλον και τη μεταφορά τους στον τόπο εγκατάστασης για άμεση ανάπτυξη ή τελική συναρμολόγηση.

Συμπληρώνοντας τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, μπορούν να υποστηρίξουν την από-ανθρακοποίηση του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, παρέχοντας παράλληλα ένα ευρύ φάσμα λύσεων χαμηλών εκπομπών άνθρακα – από τη τηλεθέρμανση και τη βιομηχανική θέρμανση έως τις χημικές βιομηχανίες και την παραγωγή υδρογόνου – και να εξασφαλίσουν σταθερή παροχή ηλεκτρικής ενέργειας για αναδυόμενους χρήστες υψηλής ζήτησης, όπως τα κέντρα δεδομένων. Η συνολική ισχύς των SMR στην ΕΕ θα μπορούσε να φθάσει μεταξύ 17 GW και 53 GW έως το 2050, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Ενδεικτικού Προγράμματος για την Πυρηνική Ενέργεια (PINC) της Επιτροπής.

Για να αξιοποιηθεί αυτό το δυναμικό, η στρατηγική καθορίζει δράσεις με στόχο την υλοποίηση των πρώτων ευρωπαϊκών έργων SMR έως τις αρχές της δεκαετίας του 2030, δίνοντας έμφαση σε μια ενοποιημένη προσέγγιση μεταξύ των χωρών της ΕΕ, της βιομηχανίας, των ρυθμιστικών αρχών και των επενδυτών, προκειμένου να αποφευχθεί ο κατακερματισμός, να αξιοποιηθούν οι συνέργειες και να επιταχυνθεί η εμπορευματοποίηση. Παράλληλα με τις ενδιαφερόμενες χώρες της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Συμμαχία για τους SMR θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην προώθηση της υλοποίησης.

Τα βασικά μέτρα της στρατηγικής περιλαμβάνουν τη βιομηχανική ανάπτυξη SMR/AMR με βάση το στόλο, τη στενότερη βιομηχανική συνεργασία και μια ανταγωνιστική ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών κύκλου καυσίμου. Η βιομηχανία ενθαρρύνεται να αναπτύξει και να εφαρμόσει βιομηχανικά πρότυπα που υποστηρίζουν μια προσέγγιση με βάση το στόλο για την ανάπτυξη SMR και την αρθρωτή κατασκευή. Η ενίσχυση των τοπικών αλυσίδων εφοδιασμού και η διασφάλιση υψηλού επιπέδου τοπικού περιεχομένου και ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας είναι ουσιαστικής σημασίας για την υλοποίηση όλων των έργων SMR.

Η περαιτέρω έρευνα, καινοτομία και ανάπτυξη δεξιοτήτων, με την υποστήριξη νεοφυών επιχειρήσεων, αναπτυσσόμενων επιχειρήσεων, ερευνητικών ιδρυμάτων και οργανώσεων του κλάδου, θα είναι καθοριστικής σημασίας για την εισαγωγή στην αγορά πρωτοποριακών έργων.

Προκειμένου να υποστηριχθεί η έγκαιρη ανάπτυξη των SMR, με παράλληλη τήρηση των υψηλότερων προτύπων πυρηνικής ασφάλειας, η στρατηγική προωθεί τη στενή ρυθμιστική συνεργασία, συμπεριλαμβανομένων κοινών πρώιμων αξιολογήσεων και ρυθμιστικών «περιβαλλόντων δοκιμών» στο πλαίσιο του νόμου για τη βιομηχανία με μηδενικές εκπομπές («Net-Zero Industry Act»), καθώς και τη δημιουργία «κοιλάδων SMR» για την περαιτέρω προώθηση της επιχειρηματικής συνεργασίας και της κατασκευαστικής δραστηριότητας.

Προτείνει επίσης τη σύσταση μιας «συμμαχίας SMR» για τις ενδιαφερόμενες χώρες της ΕΕ, με στόχο την προώθηση του συντονισμού σε επίπεδο πολιτικής, κανονιστικών ρυθμίσεων και οικονομίας για επιλεγμένα σχέδια SMR. Επιπλέον, η στρατηγική για τους SMR ενθαρρύνει την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών για τους ελέγχους των εξαγωγών μεταξύ χωρών της ΕΕ όσον αφορά τα έργα SMR, καθώς και την προστασία της ευρωπαϊκής πνευματικής ιδιοκτησίας που αναπτύσσεται στο πλαίσιο των SMR. Η Επιτροπή προετοιμάζει επίσης μια στρατηγική για τη θέρμανση και την ψύξη, η οποία θα παρουσιαστεί αργότερα εντός του έτους.

Η Επιτροπή δημοσίευσε επίσης το τελικό Ενδεικτικό Πρόγραμμα για τον Πυρηνικό Τομέα (PINC) σχετικά με τις επενδυτικές ανάγκες στον πυρηνικό τομέα, ενσωματώνοντας τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής του Δεκεμβρίου 2025. Το PINC εκτιμά ότι θα χρειαστούν επενδύσεις ύψους περίπου 241 δισ. ευρώ έως το 2050 για την υλοποίηση των πυρηνικών φιλοδοξιών των χωρών της ΕΕ.

Οι επενδύσεις αυτές θα καλύψουν τόσο την παράταση της διάρκειας ζωής των υφιστάμενων αντιδραστήρων όσο και την κατασκευή νέων εγκαταστάσεων μεγάλης κλίμακας. Το PINC επισημαίνει επίσης την ανάγκη για πρόσθετες επενδύσεις προκειμένου να αξιοποιηθεί το δυναμικό των SMR, των AMR και των τεχνολογιών σύντηξης, με στόχο ένα βιώσιμο και ασφαλές ενεργειακό μέλλον μακροπρόθεσμα.