Πηγή Εικόνας: ΑΠΕ-ΜΠΕΤης Τέτης Ηγουμενίδη
Σοβαρές προειδοποιήσεις για την ασφάλεια των κτιρίων στην Ελλάδα απευθύνει το Ελληνικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων (ΕΛΙΤΗΕ), επισημαίνοντας ότι χιλιάδες ηλεκτρικές εγκαταστάσεις λειτουργούν σήμερα υπό συνθήκες που δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της σύγχρονης ζωής.
Η παλαιότητα του κτιριακού αποθέματος, σε συνδυασμό με την εκρηκτική αύξηση των ενεργοβόρων συσκευών, μετατρέπει ένα «αόρατο» τεχνικό ζήτημα σε ζήτημα δημόσιας ασφάλειας.
Τα στοιχεία που παρουσιάζει το ΕΛΙΤΗΕ είναι αποκαλυπτικά: στην Ελλάδα καταγράφονται 4.500 – 5.000 αστικές ηλεκτρικές πυρκαγιές κάθε χρόνο, αριθμός που αποτυπώνει τη συστηματική έκθεση κατοικιών και επαγγελματικών χώρων σε ηλεκτρικούς κινδύνους. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το πρόβλημα λαμβάνει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις, καθώς σχεδόν κάθε λεπτό σημειώνεται ένα περιστατικό πυρκαγιάς ή τραυματισμού που σχετίζεται με ηλεκτρική αστοχία, με το συνολικό οικονομικό κόστος να υπολογίζεται στα 6–7 δισ. ευρώ ετησίως.
Η ελληνική περίπτωση παρουσιάζει ιδιαίτερες επιβαρύνσεις λόγω της ηλικίας των κτιρίων. Μέχρι το 2020, στη χώρα υπήρχαν περίπου 6,5 εκατ. ηλεκτρικές παροχές σε κατοικίες, εκ των οποίων το 85,7% (περίπου 5,5 εκατ.) αφορά κτίρια κατασκευασμένα πριν από το 1990. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι πάνω από 2,6 εκατ. κατοικίες, δηλαδή το 42,1%, είναι άνω των 50 ετών και έχουν ανεγερθεί πριν από το 1970. Πρόκειται για εγκαταστάσεις σχεδιασμένες για έναν τρόπο ζωής χωρίς κλιματιστικά, αντλίες θερμότητας, φορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων και φωτοβολταϊκά συστήματα.
Όπως τονίζει ο Γεώργιος Σαρρής, Επίτιμο Μέλος του ΕΛΙΤΗΕ, η ηλεκτρική ασφάλεια δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύον τεχνικό ζήτημα. Συνδέεται άμεσα με τη δημόσια υγεία, την προστασία της περιουσίας και τη συνολική οικονομική ανθεκτικότητα. Οι πιο συχνές ελλείψεις στις παλιές εγκαταστάσεις περιλαμβάνουν την απουσία ή την παλαιότητα των Διατάξεων Διαφορικού Ρεύματος (ΔΔΡ), την προβληματική γείωση, ιδίως σε περιοχές όπως η Αττική, τις παλιές καλωδιώσεις με γερασμένη μόνωση και τη χρήση ξεπερασμένων μέσων προστασίας από υπερένταση και πυρκαγιά. Παράλληλα, η έλλειψη επαρκών πριζών οδηγεί σε εκτεταμένη χρήση πολύπριζων, αυξάνοντας τον κίνδυνο υπερφόρτωσης.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στο θεσμικό πλαίσιο. Οι τακτικοί έλεγχοι και η επανέκδοση της Υπεύθυνης Δήλωσης Εγκαταστάτη (ΥΔΕ) αποτελούν νομική υποχρέωση, με μέγιστο χρόνο επανελέγχου τα 10 έτη για κατοικίες, τα 5 έτη για επαγγελματικούς χώρους και τα 2 έτη για χώρους αυξημένης επικινδυνότητας ή συνάθροισης κοινού. Ωστόσο, το ΕΛΙΤΗΕ επισημαίνει ότι η κρατική εποπτεία παραμένει ανεπαρκής, με αποτέλεσμα πολλές εγκαταστάσεις να μην έχουν ελεγχθεί ποτέ μετά την αρχική ηλεκτροδότησή τους.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το 86% των κατοικιών είναι άνω των 25 ετών και πάνω από το 50% ξεπερνά τα 45 χρόνια, ενώ ο ρυθμός ανανέωσης των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων δεν υπερβαίνει το 1% ετησίως, όταν η γήρανση των κτιρίων «τρέχει» με 1,75% τον χρόνο. Το αποτέλεσμα είναι περισσότερες από 270.000 αστικές ηλεκτρικές πυρκαγιές ετησίως, πάνω από 1.000 θάνατοι από αναφλέξεις ηλεκτρικών συστημάτων, 300 από ηλεκτροπληξία και πάνω από 2 εκατ. τραυματισμοί κάθε χρόνο.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, το ΕΛΙΤΗΕ προτείνει ένα πλέγμα παρεμβάσεων, από την υποχρεωτική αναβάθμιση των ΔΔΡ και την αντικατάσταση παλαιών καλωδιώσεων έως την εγκατάσταση ανιχνευτών καπνού. Καθοριστικής σημασίας θεωρείται η ένταξη των ηλεκτρικών αναβαθμίσεων σε προγράμματα όπως το «Εξοικονομώ», καθώς και η πρόβλεψη στοχευμένων επιδοτήσεων, φορολογικών κινήτρων και κοινωνικών δράσεων για τα ευάλωτα νοικοκυριά.
