Εδώ και χρόνια οι πόλεις σε όλο τον κόσμο αναπτύσσουν συστήματα μετακίνησης στο υπέδαφος με τους υπόγειους σιδηροδρόμους, ή στο έδαφος με τα τραμ και τα λεωφορεία, για τη μετακίνηση των ανθρώπων. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, ωστόσο, κάποιοι επιχειρούν να αποδείξουν ότι η «επανάσταση» στις μεταφορές έρχεται από τον αέρα και μάλιστα, βρίσκεται σε εξέλιξη. Η εποχή του τελεφερίκ έχει –για κάποιους- ξεκινήσει και επίσημα.
Οι πολεοδόμοι ανακαλύπτουν όλο και περισσότερο ότι μια βιώσιμη λύση για την κυκλοφοριακή συμφόρηση, τους μεγάλους χρόνους μετακίνησης και τις υπερβολικές εκπομπές ρύπων από τα οχήματα δεν βρίσκεται στο επίπεδο του δρόμου, αλλά ψηλότερα, σύμφωνα με το περιοδικό Smitthsonian.Τα τελεφερίκ φυσικά δεν είναι κάτι καινούριο. Το πρώτο τελεφερίκ που μετέφερε επιβάτες, το Kohlerer Bahn, άνοιξε στις Τιρολέζικες Άλπεις της Ιταλίας το 1908 για να μεταφέρει επισκέπτες από και προς ένα ορεινό πανδοχείο στο Μπολτσάνο. Και από τότε, έχουν κατακλύσει χιονοδρομικά κέντρα και άλλες περιοχές σε μεγάλο υψόμετρο, προσφέροντας έναν τρόπο να παρακάμψουν το απότομο έδαφος και να προσφέρουν στους επιβάτες μια πανοραμική θέα που κανένα άλλο μέσο μεταφοράς δεν μπορεί να προσφέρει.
Το γεγονός, όμως, ότι τα τελεφερίκ έχουν ιστορικά συνδεθεί με τον τουρισμό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για πιο πρακτικούς σκοπούς, όπως οι συγκοινωνίες. Η μεταφορά με τελεφερίκ έχει σημαντικά πλεονεκτήματα σε σχέση με τα οδικά οχήματα στην κίνηση σε πυκνοκατοικημένα αστικά κέντρα. Είναι αθόρυβα, δεν προκαλούν άμεση ατμοσφαιρική ρύπανση και, σε αντίθεση με τους νέους σιδηροδρόμους, τις σήραγγες ή τις γέφυρες, η κατασκευή τους είναι σημαντικά φθηνότερη. Σύμφωνα με παλαιότερη μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας, τα τελεφερίκ έχουν μέσο μήκος διαδρομής 2,7 χλμ., ταχύτητα λειτουργίας 10 έως 20 χλμ. ανά ώρα και τυπική χωρητικότητα 1.000-2.000 επιβάτες ανά ώρα ανά κατεύθυνση.
Στον αντίποδα, οι επικριτές του σχετικά νέου αυτού τρόπου μετακίνησης, αναφέρουν ζητήματα όπως η χαμηλή ταχύτητα (τα τελεφερίκ περιορίζονται σε περίπου 27 μίλια ανά ώρα), η πιθανότητα υπερπληρότητας λόγω της περιορισμένης χωρητικότητας των μικρών καμπινών και η αδυναμία κάλυψης αποστάσεων μεγαλύτερων από περίπου 7χλμ. ως εμπόδια για την επέκταση των εναέριων μεταφορών. Παρ’ όλα αυτά, στα 20 χρόνια που έχουν περάσει από την πρώτη εμφάνιση του αστικού συστήματος τελεφερίκ στο Μεντεγίν της Κολομβίας το 2004, τα τελεφερίκ έχουν εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο με διακοπές και επανεκκινήσεις. Τα συστήματα αυτά έχουν γνωρίσει ιδιαίτερη επιτυχία στη Λατινική Αμερική, όπου οι τεράστιες πόλεις και τα εντυπωσιακά τοπία δυσχεραίνουν την κατασκευή δρόμων, σιδηροδρομικών γραμμών και σηράγγων μετρό.
Πόλεις από τη Γαλλία έως το Μεξικό έχουν κάνει την αρχή για τις εναέριες δημόσιες συγκοινωνίες. Ακολουθούν κάποια παραδείγματα.
Τουλούζη, Γαλλία: Το διάσημο Téléo εγκαινιάστηκε το 2022. Οι γόνδολές του αναχωρούν κάθε 90 δευτερόλεπτα στις ώρες αιχμής και συνδέουν τρεις σταθμούς στα νότια της πόλης των 500.000 κατοίκων, μειώνοντας τη διάρκεια της διαδρομής από 30 λεπτά σε μόλις δέκα λεπτά. Κάθε καμπίνα έχει χώρο για 34 επιβάτες. Συνδέει τους προορισμούς υψηλής κυκλοφορίας Oncopole, Rangueil Hospital και Paul Sabatier University με τις υπάρχουσες γραμμές μετρό και λεωφορείων, καθιστώντας τη μετακίνηση στην πόλη ταχύτερη και ευκολότερη για τους ντόπιους και τους επισκέπτες που εξερευνούν τις δύο όχθες του ποταμού Garonne της Τουλούζης.
Παρίσι, Γαλλία: Μέχρι τα εγκαίνια της γραμμής τελεφερίκ C1 του Παρισιού στα μέσα Δεκεμβρίου 2025, η Τουλούζη κατείχε τα ηνία για τη μεγαλύτερη σε μήκος γραμμή που φτάνει σχεδόν τα 3χλμ.. Πλέον, το νέο σύστημα στην πρωτεύουσα της Γαλλίας εκτείνεται σε 4,5χλμ. συνδέει το Créteil με το Villeneuve-Saint-Georges και περνάει από το Limeil-Brevannes και το Valenton στα περίχωρα του Παρισιού. Το τελεφερίκ θα μεταφέρει περίπου 11.000 επιβάτες την ημέρα στις 105 γόνδολες του, καθεμία από τις οποίες μπορεί να φιλοξενήσει δέκα επιβάτες σε καθίσματα. Η συνολική διαδρομή διαρκεί 18 λεπτά, συμπεριλαμβανομένων των στάσεων κατά μήκος της διαδρομής, σε σύγκριση με περίπου 40 λεπτά με λεωφορείο ή αυτοκίνητο, συνδέοντας τις απομονωμένες γειτονιές με τη γραμμή 8 του μετρό του Παρισιού.
Μπρεστ, Γαλλία: Το τελεφερίκ του Μπρεστ στη Βρετάνη είναι το πρώτο αστικό τελεφερίκ στη Γαλλία που κατασκευάστηκε για καθημερινές μετακινήσεις. Ξεκίνησε τη λειτουργία του τον Νοέμβριο του 2016 και συνδέεται με το δημόσιο δίκτυο τραμ και λεωφορείων. Συνδέει το κέντρο της πόλης του Μπρεστ με την περιοχή «Plateau des Capucins». Το σύστημα μήκους 460 μέτρων διασχίζει τον ποταμό Penfeld σε 3 λεπτά και μπορεί να μεταφέρει έως 1 850 επιβάτες την ημέρα.
Μεντεγίν, Κολομβία: Όταν το Metrocable του Μεντεγίν άνοιξε το 2004, προκάλεσε μια μεταμόρφωση του τοπίου των μετακινήσεων όχι μόνο στη Λατινική Αμερική, αλλά και σε όλο τον κόσμο. Και οι έξι γραμμές τελεφερίκ παραμένουν ένα εξαιρετικό παράδειγμα του πώς οι πόλεις μπορούν να συνδέσουν πιο εύκολα τις γειτονιές στο κέντρο τους με αυτές στα περίχωρά τους. Το πιο εντυπωσιακό τμήμα του συστήματος είναι η γραμμή K, η οποία περνά πάνω από την κοιλάδα Aburrá και φτάνει μέχρι τους απότομους λόφους των προαστίων που κάποτε είχαν καταστραφεί από τις συγκρούσεις μεταξύ συμμοριών. Η μετακίνηση προς το κέντρο μπορούσε κάποτε να διαρκέσει πάνω από δυόμισι ώρες. Με το Metrocable, διαρκεί μόλις 15 με 20 λεπτά.
Λα Παζ, Βολιβία: Το Mi Teleférico, το εναέριο τελεφερίκ που συνδέει περισσότερα από δύο εκατομμύρια άτομα στην μητροπολιτική περιοχή της Λα Παζ στη Βολιβία, ξεκίνησε τη λειτουργία του το 2014 και έχει εξελιχθεί στο πιο εκτεταμένο σύστημα μεταφοράς με τελεφερίκ στον κόσμο, με δέκα γραμμές διακριτές με διαφορετικά χρώματα που σχηματίζουν ένα ουράνιο τόξο μήκους 30 χιλιομέτρων πάνω από ένα πυκνοκατοικημένο αστικό τοπίο. Στο Mi Teleférico, ένα τελεφερίκ δέκα επιβατών αναχωρεί από έναν σταθμό κάθε 12 δευτερόλεπτα.
Αλγερία: Εκτός από τη Λατινική Αμερική, η Αλγερία είναι η χώρα με τις περισσότερες εγκαταστάσεις τελεφερίκ στον κόσμο: 13 γραμμές σε επτά διαφορετικές πόλεις. Στο Αλγέρι, η αστική γόνδολα Bab el Oued, μήκους 2 χλμ., συνδέει την παραθαλάσσια περιοχή του κέντρου της πόλης με τα χωριά Céleste και Zghara, το τελευταίο από τα οποία ήταν για πολύ καιρό απομονωμένο από την υπόλοιπη πόλη λόγω της δυσπρόσιτης τοποθεσίας του στην κορυφή ενός λόφου. Με κόστος λίγο πάνω από το μισό της τιμής ενός εισιτηρίου μετρό μια διαδρομή από το ένα άκρο της γραμμής στο άλλο σε μία από τις 66 καμπίνες δέκα ατόμων διαρκεί περίπου επτά λεπτά.
Πόλη του Μεξικού: Με την έναρξη λειτουργίας της τρίτης γραμμής Cablebús τον Σεπτέμβριο του 2024, το σύστημα μεταφοράς με τελεφερίκ της Πόλης του Μεξικού μπορεί πλέον να μεταφέρει πάνω από 100.000 άτομα την ημέρα πάνω από το αστικό τοπίο της πόλης, που έχει πληθυσμό πάνω από εννέα εκατομμύρια κατοίκους. Οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι μεταξύ 2021 και 2023 το σύστημα όχι μόνο μείωσε τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά 18.569 τόνους, αλλά επίσης διπλασίασε, ή ακόμα και τριπλασίασε, τον αριθμό των προορισμών στους οποίους οι επιβάτες μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε λιγότερο από μία ώρα. Το Cablebús δεν είναι το μόνο σύστημα τελεφερίκ της Πόλης του Μεξικού — το Mexicable, που άνοιξε το 2016 και έχει δύο γραμμές και μια τρίτη υπό κατασκευή.
Γκουαγιακίλ, Ισημερινός: Μέχρι το 2021, η οικονομική πρωτεύουσα του Ισημερινού, το Γκουαγιακίλ, είχε ένα πρόβλημα. Απέναντι από τον ποταμό Guayas της πόλης, το προάστιο Durán είχε τριπλασιαστεί σε μέγεθος τις προηγούμενες δύο δεκαετίες, αλλά υπήρχε μόνο μία γέφυρα για να συνδέει τους μετακινούμενους από τη μία όχθη στην άλλη. Αντί να χτίσει μια άλλη γέφυρα, ένα δαπανηρό και χρονοβόρο έργο, η πόλη στράφηκε στα τελεφερίκ. Η Aerovía άρχισε να λειτουργεί πριν από τέσσερα χρόνια, μειώνοντας το ταξίδι με αυτοκίνητο από 45 λεπτά σε 17 λεπτά με τη γόνδολα. Περίπου 40.000 επιβάτες χρησιμοποιούν καθημερινά τη γραμμή του τελεφερίκ, μήκους 2,5 μιλίων, που εκτείνεται σε 154 καμπίνες με χωρητικότητα δέκα επιβατών η καθεμία.
Στις ΗΠΑ η επιλογή είναι ελαφρώς διαφορετική καθώς στη χώρα συναντά κανείς τα εναέρια τραμ.
Στη Νέα Υόρκη: Το Roosevelt Island Tram μεταφέρει τους επιβάτες του μόλις σε τέσσερα λεπτά από το Μανχάταν στο Roosevelt Island σε τιμές μετρό και με θέα από ψηλά. Διανύει απόσταση 3.140 ποδιών με ταχύτητα έως 17 μίλια ανά ώρα σε λιγότερο από τρία λεπτά. Ανεβαίνει σε μέγιστο ύψος 230 ποδιών και μπορεί να μεταφέρει έως 109 επιβάτες συν έναν συνοδό ανά καμπίνα. Το σύστημα μεταφέρει ετησίως περισσότερους από δύο εκατομμύρια επιβάτες. Το τραμ μπορεί να λειτουργεί σε όλες τις καιρικές συνθήκες, εκτός από αστραπές και ανέμους άνω των 50 μιλίων ανά ώρα.
Στο Πόρτλαντ: Γενικότερα, τα εναέρια τραμ διαθέτουν
μόνο ένα ή δύο οχήματα που κάνουν δρομολόγια μεταξύ δύο σταθμών, ενώ τα συστήματα μεταφοράς με τελεφερίκ έχουν πολλά οχήματα, κάτι που επιδρά στον χρόνο αναμονής. Παρ’ όλα αυτά, η διαδρομή με το Portland Aerial Tram μεταξύ του South Waterfront στο κέντρο της πόλης και του Marquam Hill, όπου βρίσκονται μια κατοικημένη γειτονιά, ένα πανεπιστήμιο, ένα φυσικό πάρκο και μονοπάτια πεζοπορίας, διαρκεί μόλις πέντε λεπτά και η θέα αξίζει τον κόπο.
