Πηγή Εικόνας: ΑΠΕ-ΜΠΕΤο επόμενο τρίμηνο αναμένεται να ξεκαθαρίσει το τοπίο ως προς τη συνέχιση ή μη της τακτοποίησης αυθαιρέτων, με το ΥΠΕΝ να βρίσκεται ενώπιον κρίσιμων επιλογών.
Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, όπως αυτό ορίζεται από τον ν. 4495/2017, προβλέπει ότι η δυνατότητα τακτοποίησης αυθαιρέτων κατασκευών των κατηγοριών 1 έως 4 παύει να ισχύει στις 31 Μαρτίου 2026, θέτοντας σαφές χρονικό όριο για χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων.
Παράλληλα, στο προσκήνιο επανέρχεται με αυξανόμενη ένταση το αίτημα για επαναφορά της δυνατότητας τακτοποίησης αυθαιρέτων της κατηγορίας 5, που αφορά περιπτώσεις σοβαρών πολεοδομικών παραβάσεων ή κατασκευές χωρίς οικοδομική άδεια. Η σχετική διαδικασία έχει κλείσει για τους πολίτες ήδη από τον Οκτώβριο του 2020, ενώ στα τέλη του 2025 εξέπνευσε και για τα ακίνητα που έχουν περάσει στην ιδιοκτησία των τραπεζών.
Την εικόνα επιβαρύνει το γεγονός ότι σημαντικός, αν και μη αποτυπωμένος με ακρίβεια, αριθμός ακινήτων του Δημοσίου, όπως σχολικές μονάδες, παραμένει εκτός οποιασδήποτε διαδικασίας τακτοποίησης, καθώς οι αρμόδιοι φορείς δεν προχώρησαν στις απαιτούμενες ενέργειες εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.
Στο κυβερνητικό επιτελείο και ειδικότερα στο ΥΠΕΝ διαμορφώνεται η άποψη ότι απαιτείται αφενός η επανενεργοποίηση της διαδικασίας για την κατηγορία 5 και αφετέρου η παράταση της ισχύουσας ρύθμισης για τις κατηγορίες 1 έως 4, ώστε να αποφευχθεί το κλείσιμο του συστήματος τακτοποίησης στο τέλος Μαρτίου.
Σε κάθε περίπτωση, παραμένει αμετακίνητος ο περιορισμός που αποκλείει από οποιαδήποτε ρύθμιση τα αυθαίρετα που έχουν ανεγερθεί μετά τον Ιούλιο του 2011.
Καθοριστικό ρόλο στις τελικές αποφάσεις διαδραματίζει η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), το οποίο έχει επανειλημμένως εκφράσει αυστηρή στάση απέναντι σε ρυθμίσεις που αφορούν αυθαίρετα με βαριές πολεοδομικές υπερβάσεις, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την αποδοχή ενός νέου ανοίγματος για την κατηγορία 5.
Υπό αυτά τα δεδομένα, σύμφωνα με πληροφορίες, το ΥΠΕΝ εξετάζει την επαναφορά του ζητήματος προς κρίση στο ΣτΕ και, εφόσον υπάρξει περιθώριο συνεννόησης, την προώθηση των αναγκαίων θεσμικών παρεμβάσεων.
Μεταξύ των επιλογών που βρίσκονται στο τραπέζι περιλαμβάνεται, πέραν της χρονικής επέκτασης για τις κατηγορίες 1 έως 4, και η σύνδεση της τακτοποίησης αυθαιρέτων με την έκδοση της ταυτότητας κτηρίου. Η λογική αυτής της προσέγγισης προβλέπει ότι ο ιδιοκτήτης, μέσω της συνεργασίας του με μηχανικό για την απόκτηση ταυτότητας ακινήτου, θα μπορεί ταυτόχρονα να ολοκληρώνει και τη διαδικασία τακτοποίησης, ανεξαρτήτως κατηγορίας αυθαιρεσίας.
Όπως αναφέρουν αρμόδια στελέχη, ειδικά για την κατηγορία 5 εξετάζεται η θέσπιση ενός σαφώς αυστηρότερου πλαισίου, με εκτεταμένους ελέγχους για κάθε ακίνητο, συμπεριλαμβανομένης της επιβεβαίωσης του χρόνου κατασκευής, ενώ ανοιχτό παραμένει και το ενδεχόμενο αύξησης του οικονομικού βάρους για όσους επιλέξουν να ενταχθούν στη ρύθμιση.
Την ίδια στιγμή, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας καλείται να διαχειριστεί σειρά ανοιχτών ζητημάτων στον τομέα της χωροταξίας και της πολεοδομίας, με το χρονικό περιθώριο της παρούσας κυβερνητικής θητείας συνεχώς να λιγοστεύει.
Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει το ζήτημα της εκτός σχεδίου δόμησης, το οποίο συνδέεται με την ύπαρξη ή μη αναγνωρισμένου οδικού δικτύου, ενώ οι απαιτούμενες μελέτες για τον χαρακτηρισμό των δρόμων εξακολουθούν να βρίσκονται σε εκκρεμότητα.
Στον σχεδιασμό του ΥΠΕΝ εντάσσεται επίσης η διαμόρφωση νέου πλαισίου για την αλλαγή χρήσης ακινήτων, με στόχο την αύξηση του αριθμού των κατοικιών και την αντιμετώπιση του εντεινόμενου προβλήματος της προσιτής στέγης.
Ακόμη, σε εκκρεμότητα παραμένουν και τα ειδικά χωροταξικά σχέδια για τον Τουρισμό, τη Βιομηχανία και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου να επισημαίνει ότι η αποκατάσταση της «τάξης στον χώρο» αποτελεί βασική προτεραιότητα και ότι οι σχετικές παρεμβάσεις θα παρουσιαστούν το επόμενο διάστημα.
