Πηγή Εικόνας: ΑΠΕ-ΜΠΕΤης Τέτης Ηγουμενίδη
Διετή παράταση, έως τις 11 Νοεμβρίου 2027, έλαβε με απόφαση του υπουργού Υποδομών, Χρίστου Δήμα, το έργο «Διευθέτηση – Οριοθέτηση Ρέματος Ραφήνας», με ανάδοχο την Aktor και προϋπολογισμό κατακύρωσης 75,27 εκατ. με ΦΠΑ.
Το προαναφερόμενο έργο συγκεντρώνει σχεδόν όλες τις κλασικές πηγές καθυστέρησης στα δημόσια έργα: Απαλλοτριώσεις που ολοκληρώνονται 1–1,5 χρόνο μετά τη σύμβαση. Δίκτυα κοινής ωφέλειας/ενέργειας που δεν έχουν μετακινηθεί/συντονιστεί πριν την εκκίνηση. Αρχαιολογικές δεσμεύσεις που δεν έχουν πλήρως χαρτογραφηθεί ως προς το επιχειρησιακό τους αποτύπωμα. Πολλαπλοί φορείς (Δασαρχείο, ΟΛΡ, Δήμος, Τροχαία) που λειτουργούν ξεχωριστά χωρίς ενιαίο κέντρο αποφάσεων.
Ειδικότερα, η σύμβαση είχε υπογραφεί 11 Νοεμβρίου 2022 με συνολική προθεσμία 36 μηνών, άρα η αρχική ημερομηνία περαίωσης ήταν η 11η Νοεμβρίου 2025. Το υπουργείο εγκρίνει τελικά παράταση 24 μηνών «με αναθεώρηση», κρίνοντας – και αυτό έχει σημασία – ότι οι καθυστερήσεις «δεν οφείλονται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του αναδόχου».
Πίσω από την απόφαση αναδεικνύεται ένα γνώριμο μοτίβο για την αγορά έργων: Ξεκινούν με τη σύμβαση να προβλέπει ολοκλήρωση εντός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος, ενώ κομβικά προαπαιτούμενα (γη, αδειοδοτήσεις, μετακινήσεις δικτύων, αρχαιολογικές δεσμεύσεις, συμφωνίες φορέων) δεν έχουν ωριμάσει.
Το εν λόγω έργο αφορά τη διευθέτηση του ρέματος Ραφήνας, που διασχίζει τους δήμους Παιανίας, Παλλήνης, Ραφήνας – Πικερμίου και Σπάτων – Αρτέμιδος, με στόχο τη διαχείριση πλημμυρικών απορροών και την αντιπλημμυρική προστασία αστικών και περιαστικών περιοχών. Οι εργασίες εκτείνονται σε μήκος περίπου 15 χλμ. (14,99 χλμ. σύμφωνα με το δημοσίευμα), από τις εκβολές έως τη Λ. Σπάτων, μαζί με παρεμβάσεις και σε συμβάλλοντα ρέματα και δημιουργία λεκάνης συγκράτησης φερτών.
Έχει παρουσιαστεί ως ένα από τα δύο μεγαλύτερα αντιπλημμυρικά της Αττικής (το άλλο αφορά το ρέμα της Εσχατιάς).
Το χρονοδιάγραμμα μετατίθεται κατά δύο χρόνια, ενώ στο μεταξύ το έργο έχει «μεταφερθεί» χρηματοδοτικά στο Πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή 2021-2027», ενώ αρχικά είχε ενταχθεί στην προηγούμενη προγραμματική περίοδο.
Μακρύς ο κατάλογος των εμπλοκών
Η αιτιολόγηση της παράτασης είναι αποκαλυπτική, καθώς περιγράφει μια συσσωρευτική καθυστέρηση από πολλαπλές πηγές – σε μεγάλο βαθμό εκτός εργοταξίου.
1) Απαλλοτριώσεις: έναρξη χωρίς γη
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διευθύνουσας Υπηρεσίας, για την κατάληψη της συνολικής έκτασης του έργου απαιτήθηκαν πέντε κηρύξεις απαλλοτρίωσης και αντίστοιχες αποφάσεις. Κρίσιμο σημείο: μέχρι τις 19 Οκτωβρίου 2023 (οπότε κοινοποιήθηκε στον ανάδοχο η παρακατάθεση για τη Δ.Κ. Ραφήνας), δεν ήταν δυνατή η πραγματοποίηση εργασιών σε οποιοδήποτε σημείο. Η πλήρης απόδοση των εκτάσεων ολοκληρώθηκε σταδιακά, με την τελευταία παρακατάθεση (ΦΕΚ 316/Δ/2024), δηλαδή σχεδόν 1,5 χρόνο μετά την υπογραφή της σύμβασης. Με απλά λόγια: το 36μηνο ξεκίνησε να «γράφει», αλλά μεγάλο μέρος του έργου δεν μπορούσε καν να ξεκινήσει.
2) Κινητοποιήσεις – δικαστική εκκρεμότητα και εργοτάξιο υπό πίεση
Καταγράφονται αντιδράσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων/κατοίκων, με επεισόδια παρεμπόδισης μηχανημάτων στις 26/4/2023 και εκ νέου στις 25/10/2023. Παράλληλα υπήρξε αίτημα αναστολής στο ΣτΕ (24/4/2024), στο πλαίσιο προσφυγών που εκκρεμούσαν, με την απόφαση αναστολών που αναφέρεται στα έγγραφα. Η υπηρεσία αποτιμά καθυστέρηση 1 μήνα και 9 ημέρες (20/10/2023–28/11/2023) για το κατάντη τμήμα, το οποίο – όπως σημειώνεται – είναι και το υποχρεωτικό σημείο εκκίνησης των χωματουργικών.
3) Αρχαιολογία: πολλαπλές δεσμεύσεις και στοπ στη ροή των εργασιών
Στα πρώτα 4 κατάντη χιλιόμετρα εντοπίζονται αρχαιότητες σε 10 περιοχές που δεσμεύουν σχεδόν όλο το εύρος της κοίτης, εμποδίζοντας όχι μόνο τις κύριες εργασίες αλλά και τις αναγκαίες προσωρινές εκτροπές/ρυθμίσεις ροής για να «ανοίξουν» μέτωπα ανάντη. Επιπλέον, η πρακτική λειτουργία πενθημέρου (χωρίς εκσκαφές Σάββατο) περιορίζει τις αποδόσεις.
4) Δίκτυα: ΔΕΔΔΗΕ/ΑΔΜΗΕ και ο γόρδιος δεσμός της Αρίωνος
Εδώ εντοπίζεται το πιο βαρύ τεχνικό – θεσμικό εμπόδιο. Αναφέρεται μεγάλη καθυστέρηση εργασιών ΔΕΔΔΗΕ, ενώ το μεγαλύτερο αγκάθι είναι το δίκτυο υψηλής τάσης 150 kV Παλλήνη–Πλατανιστός στην περιοχή της γέφυρας Αρίωνος: η γραμμή τέμνει το ρέμα και διέρχεται ανάμεσα στους προς κατασκευή πασσάλους θεμελίωσης. Για εντοπισμό/διερευνητικές τομές απαιτείται διακοπή λειτουργίας, με τον διαχειριστή (Principia, όπως αναφέρεται) να εκτιμά κόστος «χαμένης παραγωγής» 4–7 εκατ. ευρώ ανά μήνα, καθιστώντας τη λύση οικονομικά και χρονικά δυσχερή.
Το πρακτικό αποτέλεσμα είναι καθοριστικό: η μη επίλυση επηρεάζει τις εκσκαπτικές δραστηριότητες ανάντη της Αρίωνος, δηλαδή περίπου το 70% του έργου, ενώ η μη καθαίρεση/ανακατασκευή της γέφυρας Αρίωνος λειτουργεί ως «πώμα» στη ροή των υδάτων, αποκόπτοντας το ανάντη τμήμα (χ.θ. 4+000 έως 15+000) και ακυρώνοντας τον αρχικό σχεδιασμό για παράλληλα μέτωπα.
5) Δασαρχείο: μη απόδοση χώρων στα δασικά τμήματα
Παρότι έχουν εγκριθεί υλοτομίες στα μη δασικά τμήματα, αναφέρεται ότι στα δασικά τμήματα δεν έχει αποδοθεί ο χώρος στον ανάδοχο.
6) Οργανισμός Λιμένος Ραφήνας: εκβολές και πεζογέφυρα
Ο ΟΛΡ δεν έχει αποδώσει τις εκβολές λόγω ζητήματος καθαίρεσης υφιστάμενης πεζογέφυρας που δεν προβλεπόταν να επανακατασκευαστεί. Τελικά, με σύμφωνη γνώμη της υπηρεσίας, προβλέπεται επανακατασκευή και «τρέχει» μελέτη για να δοθεί η αποδέσμευση.
7) Δήμος Ραφήνας–Πικερμίου: ρυμοτόμηση και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις
Καταγράφεται ότι δεν προχώρησε ρυμοτόμηση της οδού Ευβοϊκού, οδηγώντας σε ανάγκη οριζοντιογραφικής μετατόπισης του ρέματος μετά από μελέτη, ενώ υπήρξε επίσης πολύμηνη καθυστέρηση στην έγκριση κυκλοφοριακής μελέτης, η οποία λύθηκε τελικά με απόφαση της Τροχαίας Αττικής, παρακάμπτοντας τον Δήμο.
Η παράταση εγκρίνεται με αναθεώρηση, που πρακτικά σημαίνει ότι το Δημόσιο αποδέχεται πως η χρονική επιμήκυνση δεν είναι ουδέτερη ως προς το κόστος (ιδίως σε περιβάλλον ανατιμήσεων). Στο ίδιο διάστημα, έχουν ήδη εγκριθεί επείγουσες και απρόβλεπτες πρόσθετες εργασίες (κυρίως καθαρισμοί) με δύο αποφάσεις μέσα στο 2025. Αθροιστικά, μόνο αυτές οι δύο δέσμες πρόσθετων εργασιών φτάνουν περίπου 6,68 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ.
